Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/13.6.3.4:13.6.3.4 Schriftelijke vastlegging zonder mondelinge overeenkomst (geen lopende handelsbetrekkingen)

Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/13.6.3.4

13.6.3.4 Schriftelijke vastlegging zonder mondelinge overeenkomst (geen lopende handelsbetrekkingen)

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Zoals in par. 13.6.3.1 opgemerkt, is het moeilijk met de geldigheidsvoorwaarden voor een forumkeuze en de tekst van art. 23 lid 1 sub a EEX-V°/17 lid 1 sub a Verdrag te rijmen dat een forumkeuze op basis 'bevestiging' zonder voorafgaande mondelinge overeenkomst tot stand komt. Vaak sluiten partijen niettemin een overeenkomst zonder dat naar de forumkeuze is verwezen of de forumkeuze aan de wederpartij is bekendgemaakt.1 De overeenkomst is dan weliswaar tot stand gekomen, maar de forumkeuze niet. De hoofdregel is derhalve dat een forumkeuze in deze situatie niet tot stand komt. Dat dient mijns inziens te volgen uit de tekst van art. 23 lid 1 sub a EEX-V°/17 lid 1 sub a Verdrag. Het gaat om een overeenkomst die mondeling wordt gesloten. De bevestiging achteraf is dan slechts declaratoir en heeft zonder wilsovereenstemming geen constitutief gevolg. Alleen in geval van lopende handelsbetrekkingen of in de internationale handel kan dat anders zijn. Eerst dient daarom steeds te worden nagegaan of mondeling over de forumkeuze overeenstemming is bereikt,2 naar de forumkeuze is verwezen danwel de forumkeuze aan de wederpartij is meegedeeld. Tijdig wil zeggen voor of bij het sluiten van de overeenkomst. Bij gebreke daarvan is ieder document met een forumkeuze slechts te beschouwen als een (nieuw) aanbod tot het sluiten van een overeenkomst met een forumkeuze.3 Het kan wel het document zijn dat aan een latere mondelinge forumkeuze vooraf gaat.

Stilzwijgen leidt niet tot een aanvaarding van de forumkeuze die niet is overeengekomen, anders dan de situatie waarin de mondelinge overeenkomst bestaat en de schriftelijke bevestiging heeft plaatsgevonden. In dit scenario mag uit niet protesteren geen gebondenheid aan de forumkeuze worden afgeleid.4 Met deze constateringen kan echter niet worden geëindigd. Het is immers mogelijk dat in deze gevallen een forumkeuze tot stand komt op de in art. 23 lid 1 sub b of c EEX-V°/17 lid 1 sub b of c Verdrag voorziene wijze. Steeds moet derhalve ook worden nagegaan of sprake is van lopende handelsbetrelddngen5 of dat de forumkeuze overeenstemt met een gewoonte waarvan de partijen op de hoogte zijn of hadden behoren te zijn en die in de internationale handel algemeen bekend is en door partijen bij dergelijke overeenkomsten in de betrokken handelsbranche doorgaans in acht wordt genomen.

In de internationale handel is het sluiten van een forumkeuze mogelijk door het achteraf zenden van een schriftelijke bevestiging met voorbedrukte vermelding van de bevoegde rechter of facturen waarbij verwezen wordt naar een bepaald gerecht.6 Hoewel het Hof van Justitie slechts heeft gewezen op de mogelijkheid van totstandkoming door een bevestiging of factuur achteraf, bestaat naar mijn mening geen aanleiding om zulks voor andere schriftelijke stukken niet mogelijk te achten.

Correspondentie

Correspondentie na de tot standkoming van een overeenkomst wijzigt een forumkeuze niet (behoudens het totstandkomen van wilsovereenstemming over een andere forumkeuze)7 en kan geen forumkeuze tot stand brengen in een reeds bestaande rechtsverhouding waarin over de forumkeuze geen overeenstemming is bereikt.8 Dat is slechts anders, indien door de briefwisseling een nieuwe forumkeuze tot stand komt. Zo lijkt mij denkbaar dat in onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst over een forumkeuze reeds overeenstemming is bereikt, maar over sommige andere clausules nog niet. De wilsovereenstemming kan dan bijv. worden vastgelegd in een 'heads of agreement'. Een forumkeuze kan blijkens de correspondentie dan rechtsgeldig tot stand zijn gekomen, indien blijkt dat partijen uitvoering aan de overeenkomst hebben gegeven conform de afspraken in de concepten. Ook kan worden gedacht aan een latere toevoeging aan een overeenkomst na mondeling overleg dat vervolgens schriftelijk wordt bevestigd.9

Factuur

Toezending na de overeenkomst - zonder dat een mondelinge overeenkomst tot stand is gekomen - van facturen doet geen forumkeuze ontstaan.10 Dat is slechts anders in lopende handelsbetrekkingen in de zin van art. 23 lid 1 sub b EEX-V°/17 lid 1 sub b Verdrag11 of in de internationale handel, mits is voldaan aan de vereisten van art. 23 lid 1 sub c EEX-V°/17 lid 1 sub c Verdrag,12 zoals hierboven reeds is opgemerkt.

Bestel- of opdrachtbevestiging

De jurisprudentie13 is welhaast eenduidig dat enkel het zenden van een bestel- of opdrachtbevestiging te laat is om een forumkeuze in de vorm van een schriftelijk bevestigde mondelinge overeenkomst tot stand te doen komen, indien voorafgaand geen mondelinge overeenkomst tot stand is gekomen.14

Ontvangstbewijs, recu, kwitantie en andere bescheiden

Ook voor stukken zoals een ontvangstbewijs, reçu, kwitantie of andere bescheiden is de rechtspraak welhaast eenduidig: het is mosterd na de maaltijd.15

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.