20.3.2 De terecht verbroken band tussen décharge en verantwoording

Een tweede voorbeeld waarbij de samenval van doelstellingen van de periodieke publicatieverplichtingen gevolgen heeft — en, terecht, wel tot aanpassingen heeft geleid van de Nederlandse wetgeving — betreft de (veronderstelde) band tussen de (geconsolideerde) jaarrekening en décharge van bestuurders en commissarissen van beursvennootschappen. Over de relatie tussen jaarrekening en décharge van bestuurders of commissarissen, op basis van die jaarrekening, is veel geschreven.1Sinds 1 januari 2002 bepaalt art. 2:101/210, lid 3, BW dat vaststelling van de jaarrekening van de vennootschap niet strekt tot kwijting aan een bestuurder, onderscheidenlijk commissaris.2 In de totstandkomingsgeschiedenis van deze bepaling is opgemerkt dat "[b]estuurders en commissarissen (...) verantwoordelijkheid [dragen] voor het door hen gevoerde beleid en toezicht, waartoe behoort de wijze waarop zij de aandeelhouders hebben geïnformeerd over de financiële positie van de vennootschap. Wanneer de aandeelhouders de jaarrekening vaststellen of goedkeuren terwijl (nog) geen besluit tot decharge wordt genomen, staat daarmee (ook) nog niet vast dat de aandeelhouders in het beleid dat door het bestuur is gevoerd en het toezicht dat door de commissarissen is gehouden — en dat tot de gepresenteerde cijfers aanleiding heeft gegeven — een reden voor aansprakelijkheid zien."3

De "ontkoppeling" tussen décharge en vaststelling van de (geconsolideerde) jaarrekening is mijns inziens, in ieder geval voor Nederlandse beursvennootschappen, terecht aangebracht.4 Zoals Beckman heeft opgemerkt geldt dat "[o]f een beleid nu goed of slecht is gevoerd, de gevolgen ervan moeten goed worden weergegeven: de financiële gevolgen van een slecht beleid kunnen prima zijn weergegeven, evenals de financiële gevolgen van een goed beleid slecht kunnen zijn weergegeven."5 De AvA kan hierdoor, zoals Raaijmakers verwoordt, "het beleid van bestuur en RvC — ook los van elkaar — "afkeuren" zonder dat zij daartoe de jaarrekening behoeft te verwerpen (...)."6 Dat is een uitkomst die naar mijn mening voor de hand ligt, wanneer — zoals gebeurd is de doelstelling van de jaarlijkse financiële verslaggeving van beursvennootschappen in sterkere mate (mede) gericht wordt op het bijdragen aan een adequate werking van de effectenmarkt.7

Het als zelfstandig in de aandeelhoudersvergadering te agenderen punt van besluitvorming over het verlenen van décharge aan bestuurders en commissarissen is een ontwikkeling die naar mijn mening nauw aansluit bij de, in de vorige paragraaf bepleitte, afschaffing van de vaststellingsbevoegdheid van de AvA van de jaarrekening. Wanneer ook tot die afschaffing wordt besloten, heeft zich een — vennootschapsrechtelijk — stelsel gevormd dat recht doet aan de samenvallende doelstellingen van de publicatieverplichtingen voor beursvennootschappen. De jaarlijkse financiële verslaggeving van beursvennootschappen bestaat dan uit door de leidinggevenden van de beursvennootschap verstrekte informatie die enerzijds tot doel heeft de benodigde informatie te omvatten met het oog op het terugdringen van "agency-problemen binnen beursvennootschappen en anderzijds bij te dragen aan de adequate werking van de effectenmarkten. De besluitvorming over décharge, die duidelijk in de "principal-agent" relatie moet worden geplaatst, kan vervolgens op een doorgaans later moment in de aandeelhoudersvergadering plaatsvinden, waarbij de eerder verstrekte informatie een rol kan spelen.8