2.1 Buitenlandse equivalenten

De Franse equivalent van de Nederlandse maatschap is de société en participation (SEP). De SEP is een overeenkomst, geen rechtssubject. Zij kan worden gebruikt zowel civiele als commerciële activiteiten. Zij kan stil zijn (occulte), waarbij iedere vennoot extern steeds optreedt in zijn eigen naam. Maar zij kan ook openbaar zijn (ostensible), waarbij de vennoten gezamenlijk optreden, al dan niet onder een gemeenschappelijke naam. Overeenkomstig het Franse algemene recht worden gezamenlijke schulden van de vennoten gesplitst (aldus dat ieder voor een gelijk deel aansprakelijk is), tenzij uit de wet anders voortvloeit. De vennoten zijn hoofdelijk, dus ieder voor het geheel verbonden, indien de schuld een commercieel karakter heeft en in een aantal andere gevallen, zoals bij gezamenlijke aansprakelijkheid voor schade. De gezamenlijke schuldeisers van de vennoten kunnen zich met voorrang (par prélèvement) op de vennootschappelijke gemeenschap verhalen.

De Franse société civile professionnelle (SCP) en bepaalde andere typen civiele personenvennootschappen kunnen eveneens als equivalent van de Nederlandse maatschap worden opgevat. De SCP is beschikbaar voor vrije beroepsbeoefenaren zoals advocaten, accountants en artsen. Hun activiteiten zijn ‘civiel’ (en dus niet handelsrechtelijk) van aard. In Frankrijk is elke vennootschap die in het daarvoor bestemde openbare register is ingeschreven rechtspersoon. Elke personenvennootschap behalve de SEP is niet alleen een contractuele rechtsverhouding tussen de vennoten, maar ook rechtspersoon. Dit geldt ook voor de SCP. Het formele vereiste van inschrijving brengt mee dat een SCP (of ander type rechtspersoon) niet kan worden opgericht zonder de uitdrukkelijke wil van de vennoten. De inschrijving en het verplichte gebruik van een aanduiding voor het betrokken type rechtspersoon (bijvoorbeeld ‘SCP’) draagt ertoe bij dat het voor derden duidelijk is met wat voor type entiteit zij te maken hebben. Op grond van de wet zijn de vennoten van een SCP aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap in verhouding tot hun aandelen in het vennootschappelijk kapitaal.

In Duitsland kan de Gesellschaft bürgerlichen Rechts (GbR) als equivalent van de Nederlandse maatschap worden aangewezen. De GbR kan worden gebruikt voor alle soorten activiteiten. Echter, een vennootschap die aan de materiële kenmerken van een ander type personenvennootschap beantwoordt (zie hierna), is geen GbR. Een GbR die niet feitelijk tegenover derden optreedt, wordt Innen-GbR genoemd en vormt slechts een contractuele rechtsverhouding tussen de vennoten. Treedt een GbR wel feitelijk tegenover derden op, dan is sprake van een Auβen-GbR. Dit is geen rechtspersoon, maar wel een rechtssubject. De Auβen-GbR is rechtsbevoegd. Zij kan als zodanig rechthebbende zijn op goederen, schuldenaar van schulden en partij bij overeenkomsten. Juridisch betekent dit dat de gezamenlijke vennoten van tijd tot tijd (als groep) als zodanig worden aangemerkt als rechthebbende, schuldenaar, partij. Rechtssubjectiviteit en gemeenschap worden gecombineerd. Iedere vennoot heeft een beneficiaire aanspraak op het vermogen van de Auβen-GbR als geheel, dat een afgescheiden vermogen vormt. De schulden van de vennootschap kunnen worden verhaald op de tot het afgescheiden vermogen behorende goederen. Daarnaast is iedere vennoot op grond van de wet persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de Auβen-GbR, en wel hoofdelijk.

De Engelse partnership is eveneens een equivalent van de Nederlandse maatschap. Zij kan worden gebruikt voor alle soorten activiteiten. De partnership is een (contractuele) rechtsverhouding tussen de vennoten. De gezamenlijke vennoten worden als zodanig aangeduid als de firm. De firm is geen rechtssubject. Verwijzingen naar de ‘aggregate approach’ met betrekking tot de verkrijging van goederen lijken betrekking te hebben op verkrijging door degenen die ten tijde van de verkrijging de vennoten zijn, niet op de vennoten ‘van tijd tot tijd’. Iedere vennoot is voor het geheel aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap. In de meeste gevallen gaat het om joint liability; in sommige gevallen is de aansprakelijkheid joint and several. Het vennootschapsvermogen vormt een afgescheiden vermogen dat beschikbaar is voor verhaal door vennootschapsschuldeisers. De vennoten houden de vennootschapsgoederen in trust voor zichzelf als de begunstigden. De beneficiaire aanspraak geeft recht op de residuele waarde van de vennootschapsgoederen (na voldoening van de schulden van de vennootschap).