8.4 Controlevoorschriften

Rehabilitation kan uiteraard pas beginnen na een ziekmelding van de werknemer. Hij is verplicht zijn arbeidsongeschiktheid en de verwachte duur ogenblikkelijk aan de werkgever te melden. Die plicht bestaat zodra de werknemer besluit het werk niet aan te vangen vanwege (vermoede) arbeidsongeschiktheid en kan dus al bestaan voordat een arts de arbeidsongeschiktheid heeft vastgesteld. Bij ogenblikkelijke melding (‘unverzügliche Mitteilung’) gaat het om een, gelet op alle omstandigheden, zo snel mogelijke melding. De werknemer mag niet wachten met een ziekmelding tot het moment dat hij zou gaan werken. Zodra hij arbeidsongeschikt wordt en voorziet dat hij op de eerst volgende werkdag (die bijvoorbeeld ligt na het weekend of na een vakantie) niet zal kunnen werken, dan moet hij op dat moment al melding maken van zijn arbeidsongeschiktheid. Een melding per brief is niet toegestaan, een telefoontje is wat normaal gesproken wordt verwacht. De werkgever moet de correcte ontvangst van een tijdige ziekmelding mogelijk maken en mag daartoe personen aanwijzen. Een ziekmelding bij een ander dan de aangewezen persoon is niet in overeenstemming met de regels. Is de werknemer niet in staat de ziekmelding ogenblikkelijk te doen dan wordt van hem vereist dat hij daarvoor derden inschakelt, tenzij de ziekte hem daarvan weerhoudt. Het niet of niet correct naleven van de ziekmeldingsprocedure leidt op zichzelf niet tot een sanctie, maar geeft de werkgever het recht schadevergoeding te vorderen van de werknemer.1 Het niet ogenblikkelijk aan de werkgever meedelen van de arbeidsongeschiktheid en de vermoedelijke duur daarvan is een wichtigen Grund voor ontslag op staande voet als de werknemer dat bij herhaling en ondanks Abmahnung nalaat. Zelfs het eenmalig nalaten kan voldoende zijn als tegelijkertijd eenduidig blijkt dat de werknemer zich in de toekomst opnieuw zo zal gaan opstellen.2

Bij arbeidsongeschiktheid langer dan drie dagen moet de werknemer (uiterlijk op de vierde dag) een medische verklaring (‘ärtzliche Bescheinigung’) verstrekken, die meestal van de huisarts wordt verkregen. Uit die verklaring moet het bestaan van de arbeidsongeschiktheid en de verwachte duur ervan blijken.3 Zonder (juiste) verklaring hoeft de werkgever geen loon door te betalen.4 Een werknemer die op grond van arbeidsovereenkomst of cao verplicht is mee te werken aan de vaststelling van de arbeidsongeschiktheid door een arts en bijvoorbeeld weigert te verschijnen of weigert toestemming te geven eerdere medische gegevens ter beschikking te stellen, kan onder omstandigheden op staande voet worden ontslagen.5 Een arts moet in de medische verklaring vaststellen of de werknemer arbeidsongeschikt is. Op basis van richtlijnen moet hij de werknemer ondervragen naar de aard en omvang van de eisen en belasting in zijn functie. Aan de hand daarvan kan het bestaan en de verwachte duur van de arbeidsongeschiktheid worden bepaald.6 De vaststelling van die toestand gebeurt bij voorkeur via een objectief medisch onderzoek,7 maar kan ook worden gebaseerd op subjectief door de patiënt benoemde symptomen als een arts die op basis van zijn kennis en ervaring maar kan bevestigen.8 Dat de huisarts geen specialistische kennis heeft omdat hij geen bedrijfsgeneeskundige is, wordt kennelijk niet als belemmering gezien.

De bewijslast van arbeidsongeschiktheid in de verhouding tot de werkgever ligt bij de werknemer. Weliswaar is de medische verklaring een belangrijke aanwijzing maar als de werkgever feiten of omstandigheden kan stellen die ernstige twijfel aan de juistheid daarvan doen rijzen, dan moet de werknemer bewijs van arbeidsongeschiktheid leveren.9 Duurt de arbeidsongeschiktheid langer dan verwacht, dan moet de werknemer opnieuw een medische verklaring overleggen. Het is ten slotte ook de taak van een arts om het einde van de arbeidsongeschiktheid vast te stellen, hoewel de werkgever dat niet kan afdwingen.10

In de verhouding tot de Krankenkasse moet de werknemer zich eveneens ziekmelden en een medische verklaring overleggen.11 De Krankenkasse is bij twijfel aan de arbeidsongeschiktheid verplicht onderzoek in te stellen, door zijn medische dienst.12 Als de arts van de werknemer het niet eens is met diens bevindingen, is een second opinion mogelijk (‘Zweitgutachten’).13 Een werkgever heeft eveneens het recht van de medische dienst van de Krankenkasse onderzoek te verlangen bij twijfel over de arbeidsongeschiktheid. Dat kan al in de eerste zes weken van arbeidsongeschiktheid. De Krankenkasse moet het sowieso aan werkgever en werknemer meedelen als zijn oordeel afwijkt van dat van de medische verklaring. Hij mag aan de werkgever meedelen of het voortduren van arbeidsongeschiktheid dan wel een nieuwe ziekmelding voortvloeit uit dezelfde ziekteoorzaak.14 Omgekeerd geldt: als de werknemer terugkeert aan het einde van de verwachte ziekteperiode mag de werkgever uitgaan van arbeidsgeschiktheid. Alleen in uitzonderingsgevallen hoeft de werknemer arbeidsgeschiktheid te bewijzen.15 Blijkt uit de controle dat de werknemer niet ziek is, maar nevenwerkzaamheden verricht, zijn huis opknapt, aan sportmanifestaties meedoet of in feite een langere vakantie wil, dan vervalt het recht op loon, is er reden voor ontslag en bestaat een grond voor een schadevergoedingsvordering op de werknemer.16