7.3.1.4 Enkele praktische voorbeelden

Een systeem wordt vaak pas echt duidelijk als de praktische uitwerking kan worden geïllustreerd. In de literatuur is door Lubbers een aantal casus besproken die de winsttoerekening bij een sfeerovergang illustreren.1 Hieronder ga ik op die casus in en zal ik aangeven hoe de netto-toerekening dient te geschieden, zodat het systeem duidelijker wordt.

Casus 1

In de sfeer van de baten gaat het bijvoorbeeld om een door de gemeente aan het lichaam toegekende schadevergoeding voor een periode van vijf jaren, welke schadevergoeding in het laatste jaar van de onbelaste periode is toegekend. De schadevergoeding is betaald in verband met een gedwongen bedrijfsverplaatsing en wordt verstrekt omdat het lichaam op de nieuwe locatie te maken krijgt met hogere toekomstige kosten. Het lijkt echter niet voor de hand te liggen de schadevergoeding volledig aan de onbelaste periode toe te rekenen.

Er is sprake van een voordeel in de vorm van een schadevergoeding. Deze schadevergoeding moet worden toegerekend aan de periode waarin het voordeel opkomt door de bedrijfsuitoefening. In casu kan een parallel worden getrokken met het verplaatsingskostenarrest (paragraaf 6.2.1). Volgens de Hoge Raad worden de kosten voor verplaatsing niet opgeroepen door het besluit het bedrijf te verplaatsen en ook niet door de uitvoering van die verplaatsing. De kosten worden wel opgeroepen door de bedrijfsuitoefening van de jaren na de verplaatsing. Dit zijn de jaren waarin het bedrijf het genot heeft van de nieuwe bedrijfsinrichting. De schadevergoeding heeft betrekking op de toekomstige bedrijfsuitoefening en zal daarom moeten worden toegerekend aan de belaste periode. In deze jaren worden ook de hogere kosten in aanmerking genomen.

Casus 2

Klanten kunnen afval storten in een vuilstortput. Nadat de put is gevuld, zal de put worden afgedicht en wordt een nieuwe vuilstortput gegraven. Het lichaam was in de jaren 2006 en 2007 niet belastingplichtig; vanaf het jaar 2008 is het lichaam vennootschapsbelastingplichtig. De bedrijfsvoering leidt ertoe dat na drie jaar ‘afdichtkosten’ ten bedrage van € 300.000 moeten worden gemaakt. Op het moment dat wordt aangevangen met de bedrijfsuitoefening in 2006 staat vast dat deze ‘afdichtkosten’ moeten worden gemaakt.

De kosten moeten worden toegerekend aan de periode waarin het vermogensbestanddeel wordt gebruikt. In casu worden de kosten gedeeltelijk opgeroepen door het gebruik in 2006 en 2007. Om een adequate bepaling van de totaalwinst te krijgen dient twee derde deel (2006 en 2007 de onbelaste periode) van de afdichtingskosten ad € 300.000 te worden toegerekend aan de onbelaste periode, (vergelijk het vuilstortplaatarrest). Een adequate bepaling van de totaalwinst brengt daarom met zich mee dat er een voorziening voor de kosten die betrekking hebben op 2006 en 2007 moet worden opgenomen op de fiscale balans.

Casus 3

Wat dient er te gebeuren indien het belastingplichtig geworden lichaam in bijvoorbeeld het derde jaar van de belastingplicht wordt geconfronteerd met een naheffingsaanslag loonbelasting die ziet op lonen die zijn betaald in het laatste jaar van de onbelaste periode?

Arbeidskosten houden verband met het jaar waarin de arbeid wordt verricht. De jaren waarin de arbeid wordt verricht betreft de periode van de bedrijfsuitoefening. In casu heeft de arbeid plaatsgevonden in de onbelaste periode, zodat om tot een adequate bepaling van de totaalwinst te komen de nabetaling ook aan die periode moet worden toegerekend. Het niet tijdig betalen van de aanslag zal niet alleen betrekking hebben op de onbelaste periode. De in rekening gebrachte rente zal daarom wel deels aan de belaste periode moeten worden toegerekend.

Casus 4

En wat dient er te gebeuren met een naheffingsaanslag omzetbelasting die betrekking heeft op verkopen die plaatsvonden tijdens de onbelaste periode? Kan zo’n aanslag tijdens de belaste periode als last in aanmerking worden genomen?

Er is sprake van een uitgaaf in de vorm van een naheffingsaanslag. Deze uitgaaf moet op basis van het matchingbeginsel worden toegerekend aan de periode waarin de opbrengsten zijn verantwoord. De met de verkoop gerealiseerde opbrengsten dienen op basis van het veroorzakingsbeginsel te worden toegerekend aan de periode waarin de verkoop heeft plaatsgevonden. Aangezien de inkomsten zijn verantwoord in de onbelaste periode, dient de naheffingsaanslag te worden toegerekend aan de onbelaste periode. Ook hier geldt dat wel een splitsing moet worden gemaakt als ook rente in rekening wordt gebracht.