9.3.2 Onderscheid verklaringen en fysiek bewijs?

Bij mijn weten heeft het EHRM zich nog niet expliciet uitgelaten over de vraag of de toelaatbaarheid van de op de verdachte uitgeoefende dwang verschilt naar gelang de autoriteiten verklaringen of fysiek bewijs afdwingen. Ook anderszins volgt dit niet duidelijk uit zijn rechtspraak. Omdat het ijkpunt voor schending de wezenlijke aantasting van het recht tegen gedwongen zelfbelasting is, ligt differentiatie niet voor de hand.

Hier kan tegenin worden gebracht dat de op een verdachte uitgeoefende dwang om te verklaren, de meest verstrekkende inbreuk op het recht tegen gedwongen zelfbelasting is en (dus) eerder in strijd komt met het recht tegen gedwongen zelfbelasting dan geldt voor de gedwongen afgifte van ‘real evidence’. In Jalloh lijkt het Hof de lat voor wilsonafhankelijk materiaal ook (veel) hoger te leggen dan geldt voor verklaringen. Echter, in de zaken Funke, J.B. en Chambaz neemt het Hof ook ontoelaatbare dwang aan, zonder dat sprake was van schending van art. 3 EVRM.1 Anders dan in Jalloh was in deze zaken sprake van ‘verklarend’ bewijs respectievelijk een ruime meewerkplicht die, naast de aan de klagers opgelegde sancties (geldboete, dwangsom), ook dwang op hen uitoefende.2 Ook met inachtneming hiervan laten deze zaken mijns inziens ruimte te denken dat het omslagpunt tussen toelaatbare en ontoelaatbare dwang voor wils(on)afhankelijk materiaal, het omslagpunt voor verklaringen benadert (of daarmee zelfs gelijk is).