De civiele zitting centraal: informeren, afstemmen en schikken (BPP nr. VIII) 2010/9.2.2.2:9.2.2.2 Verwijzen naar een aparte schikkingsrechter

De civiele zitting centraal: informeren, afstemmen en schikken (BPP nr. VIII) 2010/9.2.2.2

9.2.2.2 Verwijzen naar een aparte schikkingsrechter

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De laatste jaren is in Duitsland een aantal pilots geïnitieerd om verschillende vormen van geschilbeslechting te testen in de praktijk. Het bekendste project is de gerichtsnahen Mediation in Niedersachsen, ook wel het Gattinger Modeli genoemd, dat sinds 2002 bij Landgericht Gottingen en vijf andere rechtbanken loopt (Gotz von Olenhusen, 2003; Hess, 2008; Spindler, 2006).1 Het project is beschreven in box 42.

Bij het Landgericht Gottingen vindt in ongeveer 30% van de zaken een mediation onder leiding van een rechter-mediator plaats. In 88,5% van die zaken komt een schikking tot stand. Vergelijkbare resultaten komen bij de overige deelnemende rechtbanken naar voren. Inmiddels zijn er veel andere rechtbanken in Duitsland die het Gattinger Modeli hebben overgenomen en is soms is dit zelfs in hoger beroep het geval.

Box 42: Beschrijving van het G&tinger Modeli

Bij de deelnemende rechtbanken wordt een aantal rechters opgeleid tot mediator. Als de conclusie van antwoord door gedaagde is ingediend, gaat het procesdossier (in een beperkt aantal zaken) naar een rechter-mediator. Dit is altijd een andere rechter dan de rechter die vonnis wijst. Deze rechter-mediator informeert telefonisch bij de advocaten of zij willen meewerken aan een mediation bij de rechtbank. Als beide partijen en advocaten aangeven mee te willen werken aan de mediation, vindt de mediation onder leiding van de rechter-mediator plaats in een speciaal daarvoor ingericht zaaltje — met een ronde tafel en drankjes om een goede gesprekssfeer te creëren — in het gerechtsgebouw. Er wordt meestal maximaal twee tot tweeëneenhalf uur uitgetrokken voor de mediation. Worden partijen het eens, dan neemt de rechter-mediator hun afspraken op in een schikkingsovereenkomst (Protokoll). Hierdoor beschikken partijen over een executoriale titel. Als partijen er samen niet uitkomen, wordt de zaak zonder vertraging voorgezet door de andere rechter die vonnis zal wijzen.

Een ander project is de pilot Güterichter (letterlijk: schikkingsrechter) dat vanaf 2005 bij een aantal rechtbanken in Bayern loopt (Greger, 2006; Hess, 2008). In box 43 wordt een korte beschrijving van dit project gegeven. Binnen de advocatuur bestond aanvankelijk nogal wat weerstand tegen de aparte schikkingsrechter, maar de ervaringen van partijen en advocaten zijn positief; 88% van de partijen spreekt zich positief uit over deze procedure, met name vanwege de snelheid, en 89% van de partijen geeft aan — indien nodig — opnieuw gebruik te zullen maken van de schikkingsrechter. Bij de advocaten geeft 91% aan, dat zij de procedure bij de aparte schikkingsrechter ‘goed’ of ‘heel goed’ vinden. Drieënvijftig procent van de advocaten denkt dat er geen schikking tot stand zou zijn gekomen als de normale procedure gevolgd zou zijn. Van de advocaten die denken dat ook bij een normale procedure een schikking zou zijn overeengekomen, geeft een aantal aan dat de procedure bij de schikkingsrechter wel tot een snellere (76%) en betere (49%) uitkomst heeft geleid.

In 70% van de doorverwezen zaken naar deze Güterichter komt een schikking tot stand. Toch wordt in de praktijk slechts terughoudend gebruik gemaakt van dit instrument. Greger (2006) geeft aan, dat dit komt doordat rechters het moeilijk vinden om hun zaken naar aparte schikkingsrechters te verwijzen, zeker als zij het idee hebben dat zij de zaak zelf wel kunnen schikken.

Box 43: Beschrijving van de pilot Gilterichter

Bij de deelnemende rechtbanken kunnen de rechters partijen naar een aparte schikkingsrechter verwijzen voor het beproeven van een schikking. Partijen moeten daar wel allebei mee instemmen. De schikkingsrechters zijn opgeleid als mediators en bemiddelaars. Ter zitting zijn de schikkingsrechters vrij in hun aanpak. Deze aanpak kan sterk juridisch zijn, maar zij kunnen zich ook als mediator opstellen. Ook kunnen schikkingsrechters al dan niet zelf schikkingsvoorstellen doen. Het beproeven van een schikking bij deze schikkingsrechters vindt, net als de mediation in het G&tinger Modeli, in speciaal daarvoor ingerichte zaaltjes bij de rechtbank plaats om een ontspannen sfeer te creëren. De zitting duurt gemiddeld anderhalf uur. Als partijen er samen niet uitkomen, gaat de zaak terug naar de oorspronkelijke rechter die de zaak verder behandelt en vonnis wijst.

De schikkingspercentages zijn zowel bij het Gattinger Modeli als bij de pilot Güterichter erg hoog. Hierbij moet bedacht worden dat bij beide projecten de selecties erg streng zijn (ongeveer vijf op de 100 zaken wordt geselecteerd) en dat bovendien beide partijen akkoord moeten gaan met de verwijzing naar de aparte schikkingsrechter (wat al iets zegt over hun schikkingsbereidheid). De absolute aantallen zaken die via deze projecten lopen zijn daardoor vrij laag.2

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.