10.6.1 In de Bondsdag

Het Verdrag van Lissabon had, zoals eerder naar voren kwam, geen grote gevolgen voor de EMU.1 De parlementaire behandeling daarvan bevat voor de Duitse omgang met het budgetrecht dan ook weinig relevante punten. Wel leidde die behandeling tot de totstandkoming van drie wetten. Allereerst kwam de goedkeuringswet bij het Verdrag van Lissabon tot stand, waarmee met het verdrag werd ingestemd.2 Daarnaast leidde het Verdrag van Lissabon, net als eerder het Verdrag van Maastricht, tot aanpassingen van het Grundgesetz.3 Tot slot stemden de Bondsdag en de Bondsraad in met een wet over hun rechten bij EU-aangelegenheden, die onder andere de eerdere wetgeving hierover wijzigde.4 Deze wet is echter voor inwerkingtreding ingehaald door het hierna te bespreken arrest van het Bundesverfassungsgericht over het Verdrag van Lissabon.

Het belang van het Verdrag van Lissabon voor de verhouding tussen het Duitse budgetrecht en Europese integratie is vooral gelegen in dit arrest van het Duitse constitutionele hof, meer dan in de parlementaire behandeling van dit verdrag. Hierin ging het Bundesverfassungsgericht, in navolging op de overweging uit het Maastricht-Urteil dat aan de Bondsdag voldoende significante bevoegdheden moeten toekomen, onder meer in op de vraag welke bevoegdheden dan op nationaal niveau zouden moeten blijven. De volgende paragraaf gaat nader in op dit arrest, waarin de drie voormelde wetten een rol spelen.