Einde inhoudsopgave
Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/0.14
0.14. De onderzoeksmethode; een resumé
Prof.mr. B.M.E.M. Schols, datum 07-12-2007
- Datum
07-12-2007
- Auteur
Prof.mr. B.M.E.M. Schols
- JCDI
JCDI:ADS410481:1
- Vakgebied(en)
Erfrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Dat het erfrecht (zowel van buiten als van binnen) wel eens als een mandarijnenwetenschap gezien wordt, blijkt bijvoorbeeld uit de beslissing van de redactie van Tekst & Commentaar, Deventer: Kluwer 2007 om in de vierde druk van het deel 'Vermogensrecht' het erfrecht niet meer op te nemen. Dit lijkt een 'erratum'. Het is net een rechtsfiguur als executele die zich bijvoorbeeldperfect leent om bij een inleidend college 'algemeen' vermogensrecht behandeld te worden. Men komt in aanraking met het verbintenissenrecht, het goederenrecht en met name het belangrijke fenomeen vertegenwoordiging in al zijn facetten. Kortom, in alle 'lagen' van ons vermogensrecht.
Op het (Nederlands) internationaal privaatrecht op het gebied van de vereffening zal ik verder niet ingaan, dat heb ik hiervoor ter bepaling van de gedachten slechts aangestipt. De problematiek die zich bijvoorbeeld in een nalatenschap van een in Duitsland woonachtige Nederlandse erflater die een Duitse neef tot executeur heeft benoemd en een Nederlandse neef tot executeur met de bevoegdheid om de zich in Nederland bevindende naltenschap in 'bezit' te nemen, kan voordoen, wordt beschreven in IPR-erfrecht-afwikkeling van een in het buitenlandopengevallen nalatenschap- afgifte Nederlandse verklaring van erfrecht 'bevoegdheid' Nederlandse notaris, Rechtsvragenrubriek WPNR (2005) 6610, p. 151-152. Zie over 'Internationale Testamentsvollstreckung' ook BENGEL/REIMANN, Handbuch DerTestamentsvollstreckung, Munchen: Verlag C.H. Beck 2001, p. 429-577.
Tot zover de 'Einfuhrung en probleemstelling' met een klein Europees voorafje, waarmee getracht werdte illustreren dat het van belang kan zijn om bij het onderzoek naar de positie van de executeur 'over de grenzen heen' te kijken. Extern en intern 'vergelijken' is de rode draad van het onderzoek. Resumerend valt het onderzoek, dat zal worden afgesloten met een samenvatting van de gevonden conclusies, derhalve uiteen in drie delen:
A. Het algemeen rechtsvergelijkend deel
In dit deel zal onze erfrechtelijke beheerder niet alleen vergeleken worden met de soortgenoten in de buitenlandse rechtsstelsels (Duitsland, Belgie, Zwitserland en Erankrijk) maar zal met name ook gekeken worden naar de plaats van de executeur in het Nederlandse algemene vermogensrecht.1 Wie de ware aard van de executeur onderzoekt en denkt in het erfrechtelijke Boek 4 te kunnen blijven, komt bedrogen uit. De ontdekkingsreiziger wacht een lange zoektocht dwars door bijna alle lagen van ons vermogensrecht. Wat de juridische Europese rondreis betreft heb ik (noodgedwongen) proberen te voorkomen de buitenlandse executeurs2
steeds in ieder detail te behandelen, maar in het bijzonder getracht te kijken naar het wezen van de betreffende rechtsfiguur en de ontwikkelingen aldaar, met betrekking tot de inpassing van zijn aardin het vermogensrechtelijk systeem, in kaart te brengen. Meegenomen werden, zowel in het algemeen als in het bijzonder deel, de belangrijkste verschillen in de positie van de executeur onder het oude Nederlandse erfrecht en zijn positie onder het nieuwe erfrecht, zulks gericht op de vraag in hoeverre de knelpunten uit het verleden verholpen zijn.
Er vanuit gaande dat de lezer niet altijd alle (buitenlandse) bronnen'bij de hand' heeft, heb ik deze, daar waar van belang, steeds zo veel mogelijk aangehaald.
B. Het bijzonder erfrechtelijk deel
De in het eerste algemene deel gevonden (voorlopige) conclusies zullen in het tweede deel, het bijzondere deel, op hun houdbaarheid getoetst worden. Met de gevonden ware aard als denkmodel zal in dit deel de erfrechtelijke denkpiste betreden worden en zullen specifieke erfrechtelijke vraagstukken te lijf worden gegaan, waarbij niet uit te sluiten valt dat bepaalde kwesties reeds in het algemeen deel aangestipt zijn.
C. Het bijzonder fiscaal deel
In dit deel zal getoetst worden in hoeverre de gevonden civielrechtelijke conclusies ook een fiscale weerslag hebben, oftewel kan de executeur zijn ware aardook in fiscalibus doorzetten?