4.3.2 Equality of arms waarborgt slechts gelijke rechten

Logisch gevolg van deze uitkomst zou zijn, dat art. 6 EVRM geen betekenis heeft voor de aanspraak op bescheiden. De indruk, dat art. 6 EVRM geen aanspraak geeft op onder een ander rustend bewijsmateriaal, zou wellicht weggenomen kunnen worden bij kennisneming van de Dombo-uitspraak van het EHRM. In die uitspraak overwoog het EHRM:

Die uitspraak ging echter niet over de vraag, of aanspraak gemaakt kon worden op onder de wederpartij rustend bewijsmateriaal, maar over de vraag of een partij reeds aan haar ter beschikking staand bewijsmateriaal - de getuigenverklaring van haar bestuurder - mocht gebruiken. Dat het gaat om bewijsmateriaal dat een partij reeds in zijn bezit heeft, leid ik ook af uit het woordje "his" in de overweging van het EHRM. Er blijkt dan ook slechts dat deze uitspraak gaat over de juridische ongelijkheid bij de mogelijkheden om gebruik te maken van bewijsmateriaal dat een partij reeds tot zijn beschikking heeft. De uitspraak betrof niet de vraag, of een procespartij toegang kan krijgen tot bewijsmateriaal dat zich in handen van een ander bevindt.

Toen een procespartij kennis mocht nemen van alle stukken waarop haar wederpartij zich beriep, zag de Hoge Raad daarin dan ook een aanwijzing dat van een ongeoorloofde voorsprong geen sprake was. Dat geen gebruik gemaakt kon worden van stukken waarop de wederpartij zich niet beriep, maakte het proces naar het oordeel van de Hoge Raad niet oneerlijk, aangezien - zo overwoog de Hoge Raad in dat arrest - de partij die behoefte had aan kennisneming onvoldoende gebruik had gemaakt van de mogelijkheden die het procesrecht biedt om aanspraak op die bescheiden te maken.2 Dat de ene partij feitelijk mogelijk over meer bewijsmiddelen kan beschikken dan de andere partij, is dan ook op zichzelf niet strijdig met art. 6 EVRM. Zo is bevestigd in een arrest, waarin de Hoge Raad overwoog:

Tot dat oordeel kwam de Hoge Raad toen beide partijen gelijkelijk werden belemmerd door het verbod partijgetuigen te horen, doch één van hen nog wel over een extra bewijsmiddel beschikte in de vorm van een getuigenverklaring van zijn adviseur. Met een beroep op het Dombo-arrest wilde de partij die slechts zelf kon verklaren over de gang van zaken ondanks het verbod van partijen om zelf te getuigen als getuige gehoord worden. De Hoge Raad achtte het uitsluiten van de mogelijkheid bewijs te leveren door middel van horen van partijgetuigen niet in strijd met art. 6 EVRM, aangezien beide partijen daardoor in gelijke mate werden beperkt.

Ik denk - evenals Sijmonsma4 - dat deze uitspraken van het EHRM en van de Hoge Raad bevestigen, dat art. 6 EVRM niet gebruikt kan worden om aanspraak te maken op onder een wederpartij rustend bewijsmateriaal. Voor het geval er nog aarzeling mocht zijn, of art. 6 EVRM toegang geeft tot bewijsmiddelen van de wederpartij, is die aarzeling weggenomen met twee arresten van de Hoge Raad uit 1998 en 2002. Toen een procespartij met een beroep op art. 6 EVRM aanspraak maakte op kennisneming van een onder haar wederpartij rustend contract overwoog de Hoge Raad in het arrest uit 1998 immers:

In 2002 werd een verzoek om inzage in onder een verzekeraar rustende onderzoeksrapportages van een gepleegde observatie als volgt afgewezen: