7.7.3.2 Kartelschade

Als gevolg van een kartel zullen consumenten en concurrenten schade kunnen lijden. Te denken valt bijvoorbeeld aan de schade die ontstaat door het maken van prijsafspraken en marktverdelingsafspraken en het overeenkomen van import of exportverboden en productiequota. Als gevolg van de gedraging van de kartelvormers zal de prijs van producten en diensten uiteindelijk kunstmatig hoog kunnen worden gehouden en zal, afhankelijk van de prijselasticiteit bij de afnemers, de verkoop minder zijn dan bij de prijs die tot stand zou zijn gekomen onder competitieve marktomstandigheden. Overigens zal de prijs niet per definitie onmiddellijk verhoogd worden nu karteldeelnemers ook kunnen afspreken de prijs kunstmatig te verlagen, zodat andere concurrenten van de markt worden gedrukt of niet tot de markt kunnen toetreden (predatory pricing) waardoor er minder concurrentie ontstaat en de prijs uiteindelijk weer boven het normale marktniveau kan worden gebracht.

Niet alleen zullen de rechtstreekse afnemers (zoals bijvoorbeeld de detailhandel) als gevolg van de kartelvorming een te hoge prijs betalen voor het product of de dienst (de zogenaamde overcharges), ook de eindgebruikers (consumenten of indirecte afnemers) zullen als gevolg van het kartel een te hoge prijs voor het product of de dienst betalen ingeval de rechtstreekse afnemers de prijsstijging geheel of gedeeltelijk hebben doorberekend aan de consument. Mogelijk lijden de rechtstreekse afnemers ook verlies en derven zij winst door een afname van de vraag van de consumenten waardoor zij minder kunnen afzetten. Indien de (directe en indirecte) afnemers wegens de prijsstijging besluiten een minder goed substituut aan te schaffen (bijvoorbeeld een product van een B- of C-merk), lijden zij ook schade.1

De leveranciers van de kartelvormers kunnen ook verlies lijden en winst derven als gevolg van de beperking van de productie (het aanbod) door de kartelvormers nu de verhoging van de prijs zal leiden tot een afname van de vraag en de afname van de vraag zal leiden tot een afname van de productie (het aanbod). Daarnaast zouden in geval van een kartel waar niet alle producenten (aanbieders) van deel uitmaken ook de rechtstreekse en niet-rechtstreekse afnemer van een andere producent schade kunnen lijden (geleden verlies en gederfde winst) indien die andere producent (aanbieder) profiteert van de markttrend door ook de door hem berekende prijzen te verhogen. Zelfs op een complementaire markt (de markt voor bijvoorbeeld fietsbanden of versnellingsnaven die complementair is aan de markt voor fietsen) zou als gevolg van het kartel schade kunnen worden geleden door de producent van het complementaire product en zijn leveranciers, nu een afname van de productie van een bepaald product (bijvoorbeeld fietsen) tot gevolg zal hebben dat de vraag naar het complementaire product zal dalen.