IV.C.6.1 Een 'angemessen' vergoeding

In het Duitse recht is de vergoeding voor de Testamentsvollstrecker geregeld in § 2221 BGB:

De centrale vraag in het Duitse recht is derhalve of de vergoeding 'angemessen' is, oftewel passendis. Erflater kan anders bepalen, aangezien § 2221 BGB van regelend recht is. Als de door erflater bepaalde vergoeding niet passend is, 'overruled' de wil van erflater het recht op een passende vergoeding.1 Van-zelfsprekendkan de Testamentsvollstrecker wel besluiten om zijn ambt niet te aanvaarden of neer te leggen.2

DeTestamentsvollstrecker kan ook met alle erfgenamen een overeenkomst aangaan over de hoogte van de vergoeding, zelfs in afwijking van de wil van erflater. Deze vergoedingsverplichting blijft overigens een schuld van de nalatenschap, tenzij het werkzaamheden betreft die de taak van deTestaments-vollstrecker te buiten gaan.3

'Passend' duidt op maatwerk, doch teveel maatwerk bij de regeling van de executeursbeloning kan tot gevolg hebben dat men met het badwater ook het kindweggooit. Een regeling moet immers werkbaar blijven. Aangezien de wet geen invulling geeft aan het begrip 'angemessen', hebben zich in de praktijk allerlei tabellen ontwikkeld die trachten aan de invulling hiervan een bijdrage te leveren. Men spreekt ook wel van de 'Tabellenstreit'.4

Bij de tabellen wordt uitgegaan van de bruto-waarde van de nalatenschap. Dit is de waarde van de zich in de nalatenschap bevindende activa. Hierover hierna meer.

Zonder meer heersende leer5 is overigens dat de vergoeding slechts dan 'angemessen' is als rekening wordt gehouden met alle omstandigheden van het concrete geval. Dit noemt men ook wel het 'Differenzierungsgebot'. Er is echter een innerlijke tegenstrijdigheid tussen de omstandigheden van het geval en het gebruik van een tabel. Een tabel zorgt daarentegen weer voor enige rechtszekerheid. Haas en Lieb6 wijzen er dan ook op dat de waarheid in het midden ligt in die zin dat de berekeningsmodellen flexibel dienen te zijn.

Hieronder zal ik ter bepaling van de gedachten een overzicht van enige in omloop zijnde tabellen7 geven. In de linkerkolom is steeds de waarde van de nalatenschap gegeven, en in de rechterkolom het percentage op basis waarvan men de vergoeding vaststelt.