4.1.2 Geschiedenis

De oorsprong van het openbaarheidsbeginsel moet in de wetgeving van de Atheense democratie gezocht worden. Het is dan ook niet geheel juist indien Dommering schrijft: 'De belangrijke vernieuwingen in de rechtspleging die de Franse revolutie in Europa bracht voegde ook dit beginsel toe, dat sedertdien niet meer is weg te denken.1 Wel is het zo dat de Franse revolutie van 1789 en haar 'Déclaration des droits de l'homme et du citoyen' in Europa een wetgevingsactiviteit op gang brachten gericht op onder andere de waarborging van onvervreemdbare rechten. In het voetspoor daarvan heeft de openbaarheid zich sinds 1798 in de Nederlandse constitutie een plaats verworven (zich echter nog beperkend tot de openbaarheid van beslissingen en niet ook zich uitstrekkend tot de behandeling der zaak).2 Aan de geschiedenis van het openbaarheidsbeginsel ga ik hier voor het overige voorbij. Een uiteenzetting daarvan vindt men, voor zover toegespitst op de openbaarheid in de strafrechtspleging, bij Van de Pol.3 Zijn opmerkingen zijn, voor de vroegste tijden, ook voor het burgerlijk procesrecht relevant, aangezien de scheiding tussen strafrecht en burgerlijk recht, en derhalve eveneens tussen de beide procesrechtstelsels, zich eerst geleidelijk aan, onder de Romeinse wetgeving der Twaalf Tafelen (451-450 v.C.) heeft voltrokken.