12.2.1 Schaarse besluiten

Bij schaarse rechten is het aantal rechten dat verdeeld kan worden beperkt.1 Deze schaarste kan door bestuursorganen worden gecreëerd door het vaststellen van een ’plafond’ dat aangeeft hoeveel toekenningsbesluiten maximaal kunnen worden genomen.2 Dit onderzoek is beperkt tot het bestuursrecht. Hierdoor staat de toekenning van schaarse rechten bij besluit in de zin van de Awb centraal. Onder ’schaarse besluiten’ worden dan alle besluiten verstaan waarbij het aantal (potentiële) aanvragers groter kan zijn dan het aantal beschikbare toekenningsbesluiten.3 Schaarse besluiten kunnen dus zowel vergunningen, ontheffingen, concessies als subsidies betreffen. De Awb bevat wel een definitie voor een ’besluit’ in artikel 1:3 Awb, maar geen definitie voor een vergunning, ontheffing of concessie. Richtlijn 2004/18/eg bevat wel een definitie voor een opdracht en concessie, maar niet voor een vergunning of subsidie. Bij de beantwoording van de tweede deelvraag (paragraaf 12.4) wordt nader ingegaan op de verschillen tussen een opdracht, concessie, vergunning en subsidie.

Schaarse besluiten worden verdeeld door middel van een verdeelprocedure. Bekende verdeelprocedures zijn een loting, een veiling, een vergelijkende toets (tendersysteem) of verdeling op volgorde van binnenkomst (ook wel ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ genoemd). Bij al deze verdeelprocedures speelt de transparantieverplichting een rol. In alle gevallen is namelijk sprake van een situatie van schaarste waarbij een keuze zal worden gemaakt tussen de diverse aanvragers. Hiervoor zullen de ingediende aanvragen moeten worden gerangschikt. Voor een gelijke behandeling van deze (potentiële) aanvragers is het noodzakelijk dat zij weten welke verdeelmethode gehanteerd zal worden, welke regels er tijdens de procedure zullen worden gehanteerd en welke criteria gelden voor de rangschikking van de aanvragen. Dit zijn allemaal aspecten van de transparantieverplichting.