Sturen met proceskosten (BPP nr. XII) 2011/5.3.1.3:5.3.1.3 Frequentie verstorend procesgedrag

Sturen met proceskosten (BPP nr. XII) 2011/5.3.1.3

5.3.1.3 Frequentie verstorend procesgedrag

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Na het afbakenen en afstemmen van het begrip is gevraagd hoe vaak verstorend procesgedrag in de praktijk voorkomt. Er is daarbij specifiek doorgevraagd of sommige procedurevormen en rechtsgebieden hiermee meer te maken hebben dan andere. Bij rechters met recente rolervaring is ook extra geïnformeerd naar gedrag dat zij bij de rolbehandeling tegenkomen.

Het algemene beeld is diffuus en dat is niet verwonderlijk, want rechters hebben vooraf uiteraard niet kunnen turven hoe vaak ze verstorend gedrag tegenkwamen. Het gaat dus om zeer algemene schattingen, die ook nog eens uiteenlopen. Een aantal rechters zegt dergelijk gedrag niet of nauwelijks mee te maken, maar de meeste rechters zeggen dat het soms of met enige regelmaat voorkomt. Een enkele keer valt het woord ' vaak' , maar niemand zegt overstelpt te worden met verstorend gedrag.

Verder vertellen drie geïnterviewden dat zij tegenwoordig minder verstorend procesgedrag zien dan vóór het nieuwe Rechtsvordering (2002) en/of rolregle-ment: procedures met nodeloze 'welles/nietes'-aktes,1 eindeloos uitstel2 en advocaten die hun kaarten tegen de borst houden3 worden afgekapt. Ook andere rechters relateren de in hun ogen lage frequentie van verstorend gedrag aan de regie die vooraf door de rechter wordt uitgeoefend. Ten eerste wordt de strakke handhaving van termijnen als preventief instrument genoemd: uitstel wordt niet zomaar toegestaan.

‘ En je hebt van die zaken waar een beetje gewauweld wordt en er wordt weer teruggewauweld en dan wordt er nog eens een aktetje genomen en nog eens een aktetje genomen. (..) Sinds het nieuwe landelijke procesrecht wordt daar veel strakker de hand aan gehouden (..). Vroeger was het zo dat als partijen het eens waren, dan mochten er

antwoordaktes genomen worden. Dat ging soms tot in het oneindige door. Dat je dan ambtshalve ingreep was zelden. Nu is dat wel. Er wordt in beginsel heel strak de hand gehouden aan het procesreglement.' 4

Bij één rechtbank (Randstad) is naast de rolrechter zelfs nog de functie van ' aanhoudingenrechter' in het leven geroepen, die beslist over aanhoudingen van zittingen, om daarmee niet de zaaksrechter te belasten. Ook de ruimte die wet en rolreglement bieden voor het weigeren van aanvullende aktes, nadere conclusies en pleidooien wordt benut. Informele instrumenten zijn eveneens beschikbaar, zoals het streng aanspreken van partijen of overleg over de regie. Zo vertelt één rechter dat hij een niet ter zitting verschenen advocaat boos opbelde in het bijzijn van de wel verschenen wederpartij en zo zijn ergernis uitsprak. Een andere rechter vertelt over afspraken die met grote deurwaarderskantoren zijn gemaakt nadat die vaak incomplete of meerdere dagvaardingen stuurden.

‘ Dus daar hebben we nu ook afspraken met die deurwaarder over gemaakt en die heeft ook toegezegd dat die het systeem gaat aanpassen en gaat proberen om het automatiseringssysteem zo in te richten dat het ding gaat piepen op het moment dat er twee dagvaardingen van meneer Jansen in de huppeldepup straat nummer huppeldepup gemaakt worden.'5

Verder vertellen twee rechters dat ze bij laat ingediende stukken het liefst een korte leespauze inlassen.6 Ten slotte wordt aangegeven dat de informatie en regieafspraken ter comparitie voor verlichting zorgen: een reden waarom een respondent positief is over de comparitie na aanbrengen die tegenwoordig soms bij de hoven plaatsvindt.7

Op de vraag of onnodig kostenverhogend en/of vertragend procesgedrag bij specifieke procedurevormen of rechtsgebieden vaker voorkomt, zeggen de meeste rechters geen verschil te zien. Ook het doorvragen naar gedragingen die specifiek zijn voor de rol komt niet goed uit de verf, in de zin van dat het andere antwoorden oplevert. Twee specifieke bronnen van verstoring komen echter wel naar voren: repeat players bij kantonzaken en bepaalde advocaten(kantoren).

De repeat players zijn grote incassobureaus en nuts- en verhuurbedrijven die veel vorderingen tegelijk moeten innen en waarvan 90% in een verstek eindigt. Die stellen de dagvaarding summier op en dagvaarden soms ook onnodig, door bijvoorbeeld na elke gemiste termijn weer te dagvaarden of door beide echtgenoten afzonderlijk te dagvaarden.8

‘ Want de overeenkomsten worden niet overgelegd, de aanmaningen worden niet overgelegd, de reacties van de wederpartij worden niet overgelegd. Het is zo vaak heel summier en dat ja, dat heeft dan te maken met dat de incassobureaus natuurlijk een heleboel zaken hebben die allemaal bij verstek worden afgedaan. Maar de zaken die wel voor de rechter komen, daar zit vaak een onnodige vertraging in, omdat men niet gelijk, zoals in de wet trouwens tegenwoordig is opgenomen, niet gelijk de rechter volledige openheid van zaken geeft.'9

Vier van de zes kantonrechters10 beginnen spontaan over deze problematiek en zeggen bovendien dat daar intern ook wel eens discussie over is.

Opvallend is ook dat vijf rechters antwoorden dat bepaalde advocaten eerder verstorend gedrag vertonen dan andere.

‘ Maar er zijn sommige advocaten waarvan ik denk: dat is wel opvallend vaak dat je uitstel vraagt of te laat komt met iets, de stukken op het laatste moment indient, waardoor de wederpartij ze niet heeft kunnen bestuderen. Wat natuurlijk tot vertraging gaat leiden. ' 11

Eén van hen ziet ook een verband met het soort kantoor en het niveau van de advocaten die daar werken.12 Blijkbaar komen verschillende rechters en advocaten per instantie elkaar toch zodanig vaak tegen dat op kan vallen welke procedeerstijl individuele advocaten er op na houden.

De belangrijkste conclusie over de algemene frequentie is dat de antwoorden van rechters sterk schommelen tussen 'niet of nauwelijks' en 'met enige regelmaat', maar dat geen van hen klaagt over ernstige overlast van verstorend verdrag. Daarbij speelt mee dat rechters sinds 2002 meer regie hebben over het proces en zij partijen op de comparitie ook al snel zien, waardoor zij vooraf verstorend gedrag beter kunnen voorkomen of het ter zitting al snel de kop in kunnen drukken. Verschillen tussen rechtsgebieden, procedurevormen en rol- of zaaks-rechter komen niet sterk naar voren, behalve dat repeat players in kantonzaken voor relatief meer verstoring zorgen door hun dagvaardingsbeleid. Ook herkennen rechters bepaalde advocaten die vaker voor verstoring zorgen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.