V.4.3 Informele taakverdeling

De formulering van het eerste lid van art. 2:9 BW doet vermoeden dat de taakverdeling tussen de bestuurders steeds op de wet of de statuten moet berusten. Heeft de wetgever door in art. 2:9 lid 1 BW te bepalen dat de taakverdeling ‘bij of krachtens de wet of de statuten’ kan geschieden, de mogelijkheden tot taakverdeling formeel begrensd? Is een taakverdeling die niet op de wet of de statuten is gebaseerd met andere woorden ongeldig?

Ondanks dat uit art. 2:9 lid 1 BW volgt dat de taakverdeling binnen het bestuur ‘bij of krachtens de wet of de statuten’ kan geschieden, is het nog altijd goed voorstelbaar dat de taken binnen het bestuur zijn verdeeld zonder dat een wettelijke of statutaire basis voor een taakverdeling voorhanden is. De taakverdeling kan bijvoorbeeld feitelijk gegroeid zijn. Denkbaar is ook dat de taken bij bestuursbesluit of in het bestuursreglement zijn verdeeld zonder dat de statuten in een grondslag voor een taakverdeling voorzien.1 Volgens Nowak kan de taakverdeling zelfs in een overeenkomst worden opgenomen.2 Een taakverdeling die niet op de statuten is gebaseerd, duid ik aan met de term ‘informele taakverdeling’.

Ook in een one tier board kan de taakverdeling informeel van aard zijn. Op grond van art. 2:129a/239a lid 1 BW moeten de statuten weliswaar bepalen dat de taken worden verdeeld over één of meer uitvoerende bestuurders en één of meer niet-uitvoerende bestuurders, maar dit wil niet zeggen dat een statutaire basis voor een taakverdeling bij een vennootschap met een monistisch bestuursmodel steeds voorhanden is. De bepaling die vereist is voor de instelling van het monistische bestuursmodel, zal namelijk niet altijd volstaan als statutaire grondslag voor een uitwerking van de taakverdeling.3

Volgens de minister is de taakverdeling tussen de uitvoerende bestuurders en de niet-uitvoerende bestuurders onderling steeds informeel van aard. Een statutaire grondslag voor de taakverdeling is op dit niveau niet vereist, aldus de minister.7 In navolging van Mussche meen ik dat de taakverdeling tussen de uitvoerende respectievelijk niet-uitvoerende bestuurders onderling inderdaad informeel van aard kan zijn.8 Maar dat is gelet op art. 2:9 lid 1 BW niet het uitgangspunt.9 Ook in de praktijk niet. Bij het merendeel van de beursvennootschappen met een monistisch bestuursmodel berust de taakverdeling tussen de niet-uitvoerende bestuurders onderling eveneens op de statuten.10

Nu ik heb vastgesteld dat de taken in een monistisch bestuur informeel verdeeld kunnen worden, is het interessant te bezien wat de status is van een taakverdeling zonder wettelijke of statutaire grondslag. Net als het gros van de auteurs ben ik van oordeel dat een informele taakverdeling geldig is.11 Zijn de taken informeel verdeeld, dan behoren formeel niettemin alle bestuurstaken tot het takenpakket van iedere bestuurder. Ik breng in herinnering dat het takenpakket van de bestuurder op grond van art. 2:9 lid 1 BW bestaat uit alle bestuurstaken die niet bij of krachtens de wet of de statuten zijn verdeeld.12

Komt aan een informele taakverdeling dan wel betekenis toe? Ja. Ook een informele taakverdeling beantwoordt mijns inziens aan het doel van het verdelen van taken. Zo komt een informele taakverdeling net als een formele taakverdeling de effectiviteit en efficiëntie binnen het bestuur ten goede.13 Verder kan ook een taakverdeling die niet op de wet of de statuten berust een rol spelen in eventuele aansprakelijkheidsprocedures en gevolgen hebben voor de onderlinge draagplicht van de aansprakelijke bestuurders.14

In de literatuur wordt tegen deze achtergrond de vraag gesteld wat het nut is van het voorschrift dat de taakverdeling ‘bij of krachtens de wet of de statuten’ moet geschieden.15 De wetsgeschiedenis leert dat voor deze formulering is gekozen, zodat veel vrijheid bestaat om tot een taakverdeling te komen en iedere bestuurder hier eenvoudig van kan kennisnemen.16 Net als Mussche vind ik het eerste argument niet overtuigend. Door te eisen dat de taakverdeling op de wet of de statuten berust, wordt de vrijheid om tot een taakverdeling te komen juist beperkt.17 Snijdt het tweede argument dan wel hout? Is met andere woorden voor de kenbaarheid van de taakverdeling noodzakelijk dat zij op een wettelijke of statutaire grondslag is gebaseerd?