Einde inhoudsopgave
De uitvoering van Europese subsidieregelingen in Nederland (R&P nr. SB6) 2012/6.5.4.2
6.5.4.2 De in Nederland gebruikte verdeelsystemen voor de verdeling van Europese subsidies
Mr. J.E. van den Brink, datum 13-12-2012
- Datum
13-12-2012
- Auteur
Mr. J.E. van den Brink
- JCDI
JCDI:ADS397303:1
- Vakgebied(en)
Bestuursrecht algemeen (V)
Voetnoten
Voetnoten
Den Ouden, Jacobs & Verheij 2011, p. 120; Jacobs & den Ouden 2011A, p. 207.
Ingevolge het tweede lid wordt bij de bekendmaking van het subsidieplafond opnieuw de wijze van verdeling vermeld.
Jacobs & Den Ouden 2011A, p. 209; Jacobs & Den Ouden 2011B, p. 39; Prenen 2009, p. 316; Van Ommeren 2004, p. 12.
Zie hieromtrent Den Ouden, Jacobs & Verheij, p. 121-123; Jacobs & Den Ouden 2011A, p. 208; Jacobs & Den Ouden 2011B, p. 39-40.
Zie omtrent mogelijke verdeelsystemen van schaarse publieke rechten in het algemeen Wolswinkel 2011.
Zie Jacobs & Den Ouden 2011A, p. 209. Zie ook ABRvS 18 juli 2007, AB 2008, 28, m.nt. J.H. van der Grinten en W. den Ouden, onder AB 2008, 29. In deze zaak bestond geen aanvullend verdeelsysteem. De Afdeling overweegt echter dat indien op één dag zoveel aanvragen binnenkomen dat het subsidieplafond reeds in één dag is bereikt, door het bestuursorgaan mag worden geloot, ook als hiervoor geen wettelijke grondslag bestaat.
Zie bijvoorbeeld artikel 9, derde lid, van de Tijdelijke subsidieregeling Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen, Stcrt. 2009, 14598 en artikel 36 van het Openstellingsbesluit LNV-subsidies 2010. Zie Jacobs & Den Ouden 2011A, p. 209. Zie ook CBb 18 november 2010, AB 2011, 37 m.nt. C.J. Wolswinkel, JB 2011/15, m.nt. M.J. Jacobs, waarin het besluit werd vernietigd omdat op de lotingslijst aanvragen waren opgenomen die buiten de indieningstermijn waren ingekomen. Het CBb laat de rechtsgevolgen in stand, omdat het beschikbare subsidiebedrag op volgorde van lotingsnummer is verdeeld over de volledige aanvragen. Het ging overigens in deze zaak niet om een Europese subsidie. CBb 4 februari 2011, LJN BP4812 is van dezelfde strekking.
Het gaat dan om een tendersysteem binnen een 'wie het eerst komt, het eerst maalt'-systeem. Zie bijvoorbeeld paragraaf E, onder 11, van het Toetsingskader EFRO-Oost.
De meeste ELFPO-subsidies die door het Rijk worden verstrekt, de subsidies uit de migratiefondsen en de meeste Europese subsidies die worden betaald uit het Europees Visserijfonds. Naar aanleiding van uitlatingen van de Europese Commissie is er ook in het kader van ESF voor gekozen om een aantal categorieën ESF-subsidies door middel van een tender-procedure te verdelen, nu een 'wie het eerst komt, het eerst maalt'-systeem, dan wel een loting niet zou zijn toegestaan. Niet duidelijk is waarop deze uitlatingen zijn gebaseerd en in hoeverre dit ook geldt voor andere Europese subsidies.
Dit geldt voor sommige categorieën ESF-subsidies, de EFRO-subsidies en de meeste ELFPO-subsidies die door GS worden verstrekt. In sommige gevallen wordt als secundair verdelingsmechanisme voor een loting gekozen. Zie ABRvS 15 februari 2012, AB 2012, 213, m.nt. A. Drahmann.
Zie artikel 4:3, eerste lid, van de Regeling LNV-subsidies
De Afdeling heeft dit ten aanzien van het ELFPO overwogen in een uitspraak van 15 februari 2012, AB 2012, 213, m.nt. A. Drahmann.
De subsidietitel van de Awb spreekt geen voorkeur uit voor een bepaald verdelingssysteem.1 In het licht van de subsidietitel van de Awb zijn alle verdeelsystemen denkbaar; eventuele daaraan door het Europese recht gestelde eisen zijn dan ook niet problematisch. In artikel 4:26, eerste lid, van de Awb is enkel bepaald dat in geval van een subsidieplafond bij of krachtens wettelijk voorschrift wordt bepaald hoe het beschikbare bedrag wordt verdeeld.2
Voor de verdeling van subsidies wordt in Nederland vaak een tenderprocedure gehanteerd. In de Nederlandse literatuur wordt deze procedure ook wel 'beauty contest' genoemd.3 De 'beauty contest' houdt in dat alleen die aanvragen worden gehonoreerd die binnen de indieningstermijn zijn ingediend en die na onderlinge vergelijking op bepaalde inhoudelijke criteria als besten uit de bus komen. In het Nederlandse subsidierecht zijn behalve het tendersysteem ook nog andere verdelingsmechanismen denkbaar, zoals het 'wie-het eerst-komt-het eerst-maalt'-systeem,4 de loting en een evenredige verdeling van het beschikbare subsidiegeld over de binnengekomen aanvragen.5 Daarbij komt het ook voor dat aanvullende verdeelsystemen worden gehanteerd voor gevallen waarin ontvankelijke aanvragen op één dag en op diverse wijzen binnenkomen, dan wel aanvragen van dezelfde kwaliteit zijn.6 Het kan daarbij gaan om een loting door de notaris,7 het moment dat de aanvraag volledig is,8 of het toepassen van prioriteringscriteria.9
Gelet op het voorgaande, laat de Nederlandse uitvoeringspraktijk wat betreft de verdelingssystemen die worden toegepast bij de verdeling van schaarse Europese subsidies een divers beeld zien. De meeste schaarse Europese subsidies worden verdeeld door middel van een tenderprocedure10 of een 'wie het eerst komt, het eerst maalt-systeem'.11 Een ander voorkomend verdeelsysteem is dat een aanvraag hoger wordt gerangschikt naarmate het aangevraagde subsidiebedrag een lager percentage is van het maximale subsidiebedrag dat kan worden betaald.12 Ook kan een subsidie worden verdeeld door middel van een rangschikking van de categorieën aanvragers die de Europese subsidie kunnen aanvragen, waarna een kwalitatieve beoordeling volgt.13 Voor ESF-subsidies in de categorie E geldt dat voor zover het aangevraagde bedrag het subsidieplafond overschrijdt, een loting volgt.14
Voor zover in de Europese subsidieregelgeving niet de expliciet de eis is neergelegd dat Europese subsidies door middel van een tendersysteem moeten worden verdeeld, zijn alle voormelde Nederlandse verdeelsystemen toegestaan.15 Een uitzondering bestaat voor de migratiefondsen, nu de Europese subsidieregelgeving vereist dat de ingediende aanvragen op kwaliteit worden beoordeeld. Gelet hierop is een loting, een evenredige verdeling van de beschikbare Europese subsidies over de ingekomen aanvragen en een 'wie het eerst komt, het eerst maalt'-systeem slechts toelaatbaar, voor zover is vast komen te staan dat de aanvraag voldoet aan bepaalde kwalitatieve drempelcriteria.