3.2.4.3 Geschillenbeslechtingsysteem van de WHO

De WHO-overeenkomst heeft een op rules-based geschillenbeslechtingsysteem ingesteld met de oprichting van een Orgaan voor Geschillenbeslechting (Dispute Settlement Body, DSB) in het Memorandum van Overeenstemming inzake de Beslechting van Geschillen (Dispute Settlement Understanding, DSU).1 Het DSB doet uitspraak in geschillen over de toepassing van WHO-overeenkomsten tussen WHO-lidstaten en heeft als oogmerk om snel en op een bevredigende wijze deze geschillen te beslechten. Tegelijk dient het DSB de consistentie en zekerheid met betrekking tot de interpretatie van bepalingen in WHO-overeenkomsten te verzekeren.2

Het DSB heeft bijgevolg op grond van artikel 2, lid 1, DSU de bevoegdheid om:

Een WHO-lid kan een klacht indienen bij het DSB indien hij van mening is dat een ander WHO-lid zijn verplichtingen onder de WHO-overeenkomsten niet nakomt. Er vindt daaropvolgend eerst een verplichte consultatie plaats tussen het WHO-lid die een klacht heeft ingediend en het beklaagde WHO-lid.3 Mochten de betrokken WHO-leden er onderling niet in slagen om tot een oplossing te komen, dan wordt op verzoek van het klagende WHO-lid een ad hoc panel aangesteld door het DSB.4 Het panel verricht daarop onderzoek waarbij de mogelijkheid bestaat om experts te consulteren. De uitspraken en aanbevelingen van het panel worden in rapportvorm gedeeld met het DSB. Voordat het panelrapport definitief gemaakt wordt, krijgen de betrokken procespartijen een conceptversie van het rapport toegestuurd waarop zij commentaar mogen leveren.5 Het definitieve rapport wordt daaropvolgend gedeeld met de betrokken procespartijen en de rest van de WHO-leden. De uitspraken en aanbevelingen worden juridisch bindend nadat het panelrapport is aangenomen door het DSB. Het DSB neemt het panelrapport aan binnen zestig dagen, tenzij een bij de procedure betrokken partij beroep instelt.6 De Beroepsinstantie (Appellate Body), een vast internationaal tribunaal waarin onafhankelijke experts zijn benoemd,7 neemt daarop kennis van de beroepen betreffende aan het panel voorgelegde zaken.8 De Beroepsinstantie komt de bevoegdheid toe om de juridische bevindingen en conclusies van het panel te bevestigen, wijzigen of vernietigen.9 Nadat het rapport, waarin de bevindingen en conclusies van de Beroepsinstantie zijn opgenomen, is vastgesteld, wordt deze toegezonden aan de betrokken partijen, vertaald in de drie officiële talen en beschikbaar gesteld aan de overige WHO-leden. Binnen een termijn van dertig dagen wordt het rapport van de Beroepsinstantie en het panelrapport (na eventuele aanvullingen of wijzigingen) aangenomen door het DSB.10 Vanaf dat moment zijn de bevindingen en conclusies in de rapporten juridisch bindend.11 Indien nadien blijkt dat het beklaagde WHO-lid de uitspraken en aanbevelingen niet opgevolgd, dient dat geschil te worden beslist overeenkomstig de hiervoor beschreven procedure.12

Een aantal DSB-procedures spitst zich toe op de vaststelling van de douanewaarde onder de CVA. De belangrijkste zaken betreffen Colombia – Indicative Prices and Restrictions on Ports of Entry13 (onderdeel 5.3.1.1) en de zaken die bekend staan onder de namen Thailand Cigarettes I14 en Thailand Cigarettes II15 en door de Filipijnen zijn geïnitieerd (onderdeel 5.3.1.2). Hoewel de Europese Unie diverse klachten heeft ingediend bij het DSB en diverse keren het beklaagde WHO-lid