2.5 Conclusie

De Collateral Richtlijn heeft betrekking op zekerheid op financiële activa: geld, effecten en kredietvorderingen. Geld in de zin van de Collateral Richtlijn is giraal geld: op rekeningen of deposito’s gecrediteerde tegoeden bij banken en andere financiële instellingen. Effecten worden in de Collateral Richtlijn – kort gezegd – gedefinieerd als aandelen, obligaties en andere verhandelbare effecten. Effecten worden doorgaans in girale vorm gehouden via een (keten van) intermediair(s). Hierdoor is het mogelijk om effecten eenvoudig te verhandelen én in zekerheid te geven. Kredietvorderingen zijn geldvorderingen die voortvloeien uit een overeenkomst waarbij een bank krediet verleent in de vorm van een lening.

Girale activa worden voornamelijk in zekerheid gegeven door en aan financiëlemarktpartijen, zoals (commerciële) banken, verzekeraars, centrale banken, beleggingsinstellingen en grote ondernemingen in het kader van repurchase agreements, securities lending agreements, derivatenovereenkomsten en in het kader van betalings- en effectenafwikkelingssystemen. Zekerheid op girale activa speelt dus een belangrijke rol in de financiële praktijk. Zekerheid op kredietvorderingen speelt hoofdzakelijk een belangrijke rol in het kader van monetaire beleidstransacties. Zekerheid op girale activa kan ook een rol kan spelen in andere financiële transacties dan repurchase agreements, securities lending agreements en derivatenovereenkomsten. Gedacht kan worden aan de verpanding van banktegoeden van een onderneming ter verzekering van een door de bank aan die onderneming verstrekt krediet. Hoewel een dergelijke zekerheidsstelling onder het toepassingsbereik van de Collateral Richtlijn kan vallen – zie daarover uitgebreid hoofdstuk 4 –, is zij primair bedoeld voor zekerheid op girale activa in het kader van de eerder genoemde financiële transacties.

Voor repo’s, securities lending agreements en derivatenovereenkomsten is standaarddocumentatie ontwikkeld. Voor repurchase agreements wordt vrijwel steeds de GMRA gebruikt, terwijl het standaarddocument voor securities lending agreements in Europa de GMSLA is. Voor derivatenovereenkomsten wordt gebruik gemaakt van de ISDA-documentatie. De standaarddocumentatie wordt beheerst door Engels recht of het recht van de staat New York en heeft de vorm van een master agreement of raamovereenkomst. Deze standaarddocumentatie heeft een aantal gemeenschappelijke kenmerken. Voor de verplichtingen die voortvloeien uit de (verschillende) transactie(s) die is (zijn) aangegaan onder een raamovereenkomst, wordt doorgaans zekerheid gesteld door girale activa over te dragen tot zekerheid (outright transfer). Voor financiële verplichtingen onder securities lending agreements en derivatenovereenkomsten wordt ook zekerheid gesteld door de vestiging van een beperkt zekerheidsrecht (security interest). Andere gemeenschappelijke kenmerken van deze documentatie is dat zij margin maintenance- en substitutiebepalingen bevat en dat een event of default tot close-out-netting leidt.

Dat de opstellers van de Collateral Richtlijn bij het opstellen van de richtlijn de bovengenoemde standaarddocumentatie voor repurchase agreements, securities lending agreements en (zekerheidsarrangementen in het kader van) derivatenovereenkomsten in het achterhoofd hadden, blijkt uit het feit dat de Collateral Richtlijn bepaalde gemeenschappelijke kenmerken van deze standaarddocumentatie institutionaliseert. Zo maakt de Collateral Richtlijn de overdracht tot zekerheid van girale activa (outright transfer) mogelijk (art. 6) en bevat de Collateral Richtlijn bepalingen met betrekking tot margin maintenance en substitutie van onderpand (art. 8) en close-out-netting (art. 7). De totstandkoming en inhoud van de Collateral Richtlijn is het onderwerp van het volgende hoofdstuk.