5.3.3.2 De versterking van de bescherming van persoonsgegevens

Het doel van de AVG is echter breder dan de bescherming van individuele betrokkenen. De verordening heeft tevens het meer abstracte doel om de bescherming van persoonsgegevens te versterken. Meer in het bijzonder beoogt zij de handhaving te versterken.1 Een ruime interpretatie van ‘eenieder’ kan hieraan bijdragen. Het gegevensbeschermingsrecht kent immers een ‘handhavingstekort’.2 Betrokkenen missen de financiële middelen en belangen, organisatie en (technische) expertise om hun rechten effectief uit te oefenen.3 Ook nationale toezichthoudende autoriteiten hebben niet de capaciteit om altijd handhavend op te treden.4 Additionele handhaving door concurrenten leidt in dit licht tot een welkome aanvulling. Zij draagt bij aan de volle werking van de AVG.5

Het doel om de volle werking te verzekeren, speelt ook een rol bij de handhaving van andere bepalingen van het recht van de Europese Unie. Het Hof van Justitie kwam in Muñoz op grond van dit argument tot de conclusie dat een concurrent een andere marktdeelnemer in een ‘civiel proces’ kan aanspreken op grond van een schending van kwaliteitsnormen met betrekking tot groente en fruit.6

In Muñoz vordert de eiser een verbod.7 Het Hof van Justitie benadrukt in verschillende arresten echter dat ook het recht op schadevergoeding een belangrijke rol speelt bij het verzekeren van de volle werking van het Unierecht. Het eist dat ‘eenieder’ schadevergoeding kan vorderen voor een schending van het mededingingsrecht.8 Het recht op schadevergoeding maakt schendingen van het mededingingsrecht ‘minder aantrekkelijk’ en draagt bij aan de handhaving van een ‘daadwerkelijke mededinging’.9 Het is daarom een ‘integrerend deel’ van het stelsel voor de handhaving.10 Deze argumentatie leidt ertoe dat aan het relativiteitsvereiste snel is voldaan.11 Handhaving, en dus ook door middel van een vordering tot schadevergoeding van een concurrent, maakt een schending immers altijd minder aantrekkelijk en draagt hiermee bij aan de volle werking van de Europese regels.

Een mogelijke schadevergoedingsvordering van de concurrent versterkt de bescherming van persoonsgegevens op verschillende manieren. Ten eerste ontmoedigt zij onrechtmatige verwerkingen door de verwerkingsverantwoordelijke. 12 Ten tweede maakt zij het ook voor de concurrent zelf aantrekkelijker om zich aan de AVG te houden. Aanbieders van digitale diensten en producten voeren een felle strijd om gebruikers en persoonsgegevens.13 De concurrent die gebruikers en advertentie-inkomsten misloopt als gevolg van schendingen door de verwerkingsverantwoordelijke (paragraaf 2) heeft, enigszins gechargeerd, twee opties. Als hij zich keurig aan de AVG blijft houden, verliest hij de concurrentiestrijd. Hij wordt hierdoor gedwongen om zelf ook inbreuk te maken op het gegevensbeschermingsrecht. Het recht op schadevergoeding biedt een uitweg. In plaats van af te dalen naar het niveau van de verwerkingsverantwoordelijke, kan de concurrent er ook voor kiezen om de verwerkingsverantwoordelijke te dwingen om zich aan de AVG te houden.

De werkelijkheid is uiteraard complexer. Naleving van de AVG is slechts een van de factoren die bijdragen aan het succes van een bedrijf. Handhaving biedt bovendien alleen een volwaardig alternatief als zij het door de verwerkingsverantwoordelijke genoten voordeel ook echt wegneemt. Een concurrent heeft weinig aan een schadevergoeding als de verwerkingsverantwoordelijke de markt ondertussen stevig in handen heeft gekregen. Het recht op schadevergoeding van de concurrent kan bijdragen aan het verkleinen van het handhavingstekort, maar lost het niet volledig op.