11.1 Inleiding

Successie- en schenkingsrecht wordt geheven van de verkrijger van een erfrechtelijke verkrijging of schenking. Het betreft directe belastingen die beogen de overdracht van vermogen te belasten.1 In dit verband wordt in art. 1 SW 1956 onderscheid gemaakt tussen drie heffingen: het recht van successie en het recht van schenking worden geheven ter zake van verkrijgingen van iemand die ten tijde van het overlijden of de gift in Nederland woonde; indien de overledene of de schenker niet in Nederland woonde is ter zake van verkrijgingen van binnenlandse vermogensbestanddelen het recht van overgang verschuldigd. Overigens is aangekondigd dat het successie- en schenkingsrecht grondig zal worden herzien en vereenvoudigd.2 Naar verwachting zal hiervoor in de loop van 2009 een nieuwe Wet schenk- en erfbelasting worden ingediend. In de brief van de Staatssecretaris van Financiën van 14 april 2008, nr. DB2008-00170 U, V-N 2008/21.24, zijn de voorgenomen wijzigingen nader geconcretiseerd.

In dit hoofdstuk wordt onderzocht waarom ‘verbondenheid’ relevant is voor het successie- en schenkingsrecht. In lijn met de voorgaande hoofdstukken wordt onderzocht op welke plaats en welke wijze hiermee rekening wordt gehouden in de SW 1956. Hierbij analyseer ik hoe de verschillende fiscale begrippen zich verhouden tot de wijze waarop verbondenheid tot uitdrukking komt in andere disciplines en rechtsgebieden. Voorts worden de begrippen beoordeeld op enkele rechtstheoretische aspecten en worden aanbevelingen gedaan tot optimalisatie van de begripsomschrijvingen. Hierbij wordt rekening gehouden met de aard en functie van de begrippen.