5.1 Inleiding

In dit hoofdstuk zal gekeken worden naar de aansprakelijkheid van de hulpverlener voor het gebruik van medische zaken naar Duits recht. Doordat de patiënt en de hulpverlener in Duitsland doorgaans een behandelingsovereenkomst hebben gesloten, is deze aansprakelijkheid veelal contractueel van aard. Voor de aansprakelijkheid van de schuldenaar voor het gebruik van (medische) zaken bestaat geen bijzondere regel en de algemene regels inzake de contractuele aansprakelijkheid van de hulpverlener dienen dan ook aangewend te worden wanneer de schade het gevolg is van een gebruikte zaak. Deze algemene regels houden in dat de hulpverlener aansprakelijk is voor een aan zijn schuld te wijten schending van een op hem rustende zorgplicht. De aansprakelijkheid van de hulpverlener voor het gebruik van een medische zaak is naar Duits recht derhalve een schuldaansprakelijkheid. Een vordering jegens de hulpverlener kan tevens gegrond worden op de onrechtmatige daadsactie van § 823 lid 1 Bürgerliches Gesetzbuch (hierna: BGB). De norm die daarbij voor het gedrag van de hulpverlener geldt, is identiek aan de norm die op grond van het contractuele aansprakelijkheidsrecht geldt.

Onder omstandigheden wordt de patiënt tegemoetgekomen in de zware bewijslast die gepaard kan gaan met een schuldaansprakelijkheid van de hulpverlener. Zo geldt er een omkering van de bewijslast als de schade die de patiënt lijdt het gevolg is van de verwezenlijking van een risico dat als voll beherrschbar aangemerkt kan worden. Ten aanzien van beheersbare risico’s rust op de hulpverlener een resultaatsverplichting. Uit de inzet van medische zaken bij de uitvoering van de behandelingsovereenkomst kunnen dergelijke risico’s voortvloeien.

In dit hoofdstuk zal in de volgende paragraaf allereerst kort ingegaan worden op de relatie tussen de patiënt en de hulpverlener. Vervolgens komt in paragraaf 5.3 de aansprakelijkheid van de hulpverlener in het algemeen aan de orde. In paragraaf 5.4 zal de aansprakelijkheid van de hulpverlener voor het gebruik van medische zaken en het bewijsvermoeden dat voortvloeit uit voll beherrschbare risico’s besproken worden, waarna tot slot het geheel wordt samengevat in paragraaf 5.5.