Einde inhoudsopgave
Parallelle procedures en misbruik van procesrecht onder de EEX-Verordening II (BPP nr. XVI) 2015/164
164 Verplaatsing bestuurszetel
mr. J.F. Vlek, datum 30-10-2014
- Datum
30-10-2014
- Auteur
mr. J.F. Vlek
- JCDI
JCDI:ADS508983:1
- Vakgebied(en)
Burgerlijk procesrecht / Europees burgerlijk procesrecht
Internationaal privaatrecht / Internationaal bevoegdheidsrecht
Voetnoten
Voetnoten
Zie uitgebreid P. Vlas, Rechtspersonen, Praktijkreeks IPR, deel 9, Apeldoorn/Antwerpen: Maklu 2009, nr. 105 e.v.
HvJEG, zaak 81/87, Jur. 1988, p. 5483 (Daily Mail).
HvJEG, zaak 81/87, Jur. 1988, p. 5483 (Daily Mail), r.o. 23-24. In latere rechtspraak is hierop een nuancering aangebracht in die zin dat een Nederlandse BV die haar werkelijke zetel verplaatst naar een andere lidstaat zich in beginsel wel op de vestigingsvrijheid kan beroepen. Echter, de Nederlandse eindafrekening in de vennootschapsbelasting vormt een gerechtvaardigde beperking van de vestigingsvrijheid met dien verstande dat een directe invordering (actue eindafrekening) op het moment van zetelverplaatsing dispropotioneel zou zijn en aldus wél in strijd met de vestigigsvrijheid zou komen, zie HvJEU 29 november 2011, zaak C-371/10, BNB 2012/40 (National Grid).
Op grond van de artikelen 49 en 54 VWEU hebben vennootschappen die in overeenstemming met de wetgeving van een lidstaat zijn opgericht en die hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging binnen de EU hebben, vrijheid van vestiging in de gehele EU. Deze vrijheid betekent dat vennootschappen die aan de hierboven genoemde voorwaarden voldoen in iedere lidstaat erkend moeten worden.1 De vraag of vennootschappen misbruik van deze communautaire vrijheid kunnen maken door nationale vennootschapsrechtelijke bepalingen te omzeilen die wellicht hen onwelgevallige restricties opleggen, is aan de orde gekomen in de rechtspraak van het HvJ.
De rechtspraak van het HvJ lijkt in eerste instantie sterk op de benadering die gevolgd werd in de zaken over het vrije dienstenverkeer (bijvoorbeeld TV10). In het arrest Daily Mail ging het om een Engelse vennootschap die haar bestuurszetel naar Nederland wilde verplaatsen.2 Onder het Engelse belastingrecht zou een bestuurszetel in Nederland een fiscale zetel in Nederland opleveren, hetgeen voor Daily Mail een belastingvoordeel zou inhouden. De Engelse fiscale autoriteiten weigerden hun fiat te geven aan de door Daily Mail gewenste verplaatsing van haar bestuurszetel naar Nederland, waarop Daily Mail een procedure aanhangig maakte. Hierin betoogde Daily Mail dat de weigering van de Engelse autoriteiten om haar bestuurszetel te verplaatsen naar Nederland in strijd was met de vestigingsvrijheid. Het HvJ wijdt geen overweging aan misbruik van de vestigingsvrijheid door Daily Mail, maar stelt simpelweg:
‘Bijgevolg moet worden vastgesteld, dat het Verdrag de verschillen tussen de nationale wettelijke regelingen met betrekking tot de vereiste aanknoping en de vraag of, en zo ja hoe, de statutaire zetel of het feitelijke hoofdkantoor van een naar nationaal recht opgericht vennootschap naar een andere lidstaat kan worden verplaatst, beschouwt als vraagstukken waarvoor de regels inzake het recht van vestiging geen oplossing bieden, doch die in toekomstige wetgeving of overeenkomsten moeten worden geregeld.
Onder deze omstandigheden kunnen de art. 52 en 58 EEG-Verdrag niet aldus worden uitgelegd, dat zij naar het recht van een lidstaat opgerichte vennootschappen het recht geven, hun centrale bestuurszetel en hun hoofdbestuur naar een andere lidstaat te verplaatsen met behoud van hun hoedanigheid van vennootschap naar het recht van de eerste lidstaat.’3