13.6.1 Achtergrond

Niet alleen natuurlijke personen verstrekken donaties aan politieke partijen, rechtspersonen doen dat ook. Onder het regime van de Wfpp 2013 was van dergelijke giften niet duidelijk welke natuurlijke persoon er uiteindelijk achter de rechtspersoon schuilging. Dit maakte het eenvoudig om rechtspersonen te gebruiken als tussenschakel, door bedragen op te delen in kleine stukjes en die vervolgens via rechtspersonen aan een partij te doen toekomen. Daarmee konden donateurs de openbaarmakingsdrempel ontduiken. Op papier zijn alle bedragen dan immers van verschillende donateurs afkomstig. Zij hoeven dan niet bij elkaar te worden opgeteld ten behoeve van de openbaarmakingsdrempel. 1

De Commissie-Veling adviseerde om partijen te verplichten om bij giften van rechtspersonen te vermelden wie de eigenaren of bestuurders van deze rechtspersoon zijn. 2Ter overname van dit advies zocht de regering in het wetsvoorstel voor de Evaluatiewet Wfpp aansluiting bij het aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme ontleende ‘uiteindelijk belanghebbende’-begrip. Onder dit begrip wordt verstaan ‘de natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een vennootschap of andere juridische entiteit’.3 Door deze aanscherping moet voor de kiezer duidelijk worden wie de natuurlijke personen ‘achter’ rechtspersonen zijn. Beïnvloedingsrelaties komen zo makkelijker aan het licht en kiezers kunnen een beter oordeel vormen over de verstrekte giften, zo is de gedachte achter de aanscherping.4

Tijdens de behandeling van het voorstel voor de Evaluatiewet Wfpp werden meerdere amendementen ingediend die verdergaande transparantie over donaties van rechtspersonen moesten bewerkstelligen. Met het aanwijzen van de uiteindelijk belanghebbende van een rechtspersoon is immers nog niet per se iets gezegd over de identiteit van de achter de gift schuilgaande natuurlijke persoon, die niet dezelfde hoeft te zijn als de uiteindelijk belanghebbende van de rechtspersoon. Een amendement dat partijen in dat kader wilde verplichten om, kort gezegd, te onderzoeken of een rechtspersoon als tussenschakel is gebruikt voor een donatie van een natuurlijke persoon, werd verworpen. 5Een ander amendement over dezelfde thematiek werd wel aangenomen. 6Als een partij van een stichting of vereniging bedragen ontvangt die het drempelbedrag van € 1.000 te boven gaan, moet de partij de betreffende vereniging of stichting vragen om naam en adres van degene die dit bedrag aan de rechtspersoon geschonken heeft, de hoogte van het bedrag en de datum van de gift.7 De partij, op haar beurt, maakt deze gegevens openbaar in het overzicht van de door haar ontvangen donaties. Bij gebreke van deze gegevens moet een partij de donatie, voor zover deze het bedrag van € 1.000 te boven gaat, overmaken naar de staat.