6.5.1 Rechtmatig verleende broeikasgasemissievergunning

Uit de rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat de rechtmatigheid van een besluit naar burgerlijk recht vaststaat, voor zover het de belangen betreft die in het kader van de besluitvorming moeten worden afgewogen.1 Nijmeijer overweegt hierover in het kader van de formele rechtskracht van een besluit:

Hij vervolgt met de conclusie dat belangen die dus niet mochten worden afgewogen niet aan de onrechtmatigheid, naar civiel recht, van het besluit in de weg kunnen staan.3 In het kader van de broeikasgasemissievergunning en de afstemming met de omgevingsvergunning is dit relevant. Immers, de broeikasgasemissievergunning ziet slechts op het in werking hebben van een inrichting met een broeikasgasinstallatie en CCS.4 Daarnaast mogen aan de omgevingsvergunning als bedoeld in de Wabo geen emissiegrenswaarden worden opgelegd, tenzij dit noodzakelijk is om te voorkomen dat er significante gevolgen voor het milieu in de onmiddellijke omgeving van de inrichting zullen plaatsvinden.5 Voor zover de belangen van derden dus betrekking hebben op de (verontreiniging door de) broeikasgasuitstoot, moeten deze worden geacht reeds te zijn meegenomen in de beoordeling van de vergunningaanvraag. Dit neemt echter niet weg dat een dergelijke inrichting andere (milieu)gevolgen kan hebben die hinder voor derden kunnen veroorzaken. Voor zover deze gevolgen niet vallen binnen het belangenkader van de broeikasgasemissievergunning en omgevingsvergunning, kunnen die gevolgen nog steeds onrechtmatig worden geacht door de burgerlijke rechter.

Voor zover strijd met (on)geschreven rechtsregels of rechtsbeginselen niet tot vernietiging van een besluit kan leiden bij de bestuursrechter, omdat zij niet strekken tot bescherming van de belangen van degene die zich daarop beroept, moet in zoverre volgens Nijmeijer het besluit ook voor rechtmatig worden geacht bij de civiele rechter.6 Het betreft hier het bestuursrechtelijke relativiteitsbeginsel.7 Met Nijmeijer ben ik van mening dat een verschil in behandeling in het bestuursrechtelijke en civielrechtelijke geding met betrekking tot het relativiteitsbeginsel, waar dit ziet op de door de rechtsregel beschermde belangen, onwenselijk is.8 Een dergelijke divergente toepassing zou bovendien het bestuursrechtelijke relativiteitsbeginsel deels van betekenis ontdoen. Immers, de door artikel 8:69a Awb ‘buitengesloten’ rechtsregels zouden dan via de achterdeur in een civiel proces alsnog met succes tegen een besluit kunnen worden aangevoerd, voor zover de civielrechtelijke relativiteitseis dit dan zou toelaten. Dit lijkt mij in strijd met de gedachte achter artikel 8:69a Awb.9

We kan de civielrechtelijke correctie-Langemeijer op het relativiteitsvereiste leiden tot het oordeel dat het handelen overeenkomstig een vergunning onrechtmatig is, ondanks dat de geschonden geschreven rechtsregel niet ziet op de bescherming van de belangen van de benadeelde. Immers, indien een geschreven rechtsregel is geschonden, dan kan deze schending een rol van betekenis hebben bij de vraag of er in strijd met een maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm is gehandeld die wel strekt tot bescherming van de belangen van de benadeelde.10 Wel moet er rekening mee worden gehouden dat in het bestuursrecht inmiddels de correctie-Widdershoven is aangenomen.11 De correctie-Langemeijer kan derhalve slechts een rol spelen voor zover het belang niet onder de correctie-Widdershoven nog aan de bestuursrechter had kunnen worden voorgelegd ter vernietiging van het besluit.12