10.5.5 Commuun internationaal privaatrecht

In het commune internationale bevoegdheidsrecht is regel (ii) de algemeen aanvaarde rechtsregel.1 De geadieerde rechter toetst de bevoegdheid op grond van zijn internationaal bevoegdheidsrecht. In het internationale bevoegdheidsrecht is slechts de tweede oplossing mogelijk, omdat een rechter geen bevoegdheid heeft zich uit te spreken over de rechtsmacht van gerechten in andere staten. De aangezochte rechter bepaalt zijn bevoegdheid aan de hand van de lex fori zonder acht te slaan op het commune bevoegdheidsrecht van andere staten. Het bevoegdheidsrecht is onderdeel van het nationale procesrecht en het is aan iedere staat de voorwaarden te bepalen waaronder de rechterlijke instanties kennis (mogen) nemen van geschillen. Naar hun aard hebben de regels van internationaal bevoegdheidsrecht een eenzijdig karakter.2 Zij geven namelijk aan onder welke voorwaarden de nationale rechter bevoegd is om kennis te nemen van een geschil, maar zij bepalen niet of een buitenlandse rechter (mede) bevoegd is. De eventuele (on)bevoegdheid van een buitenlandse rechter heeft in beginsel.3 geen invloed op de vraag of de Nederlandse rechter bevoegdheid heeft. Daarom kan het buitenlandse gerecht niet voor de Nederlandse rechter beslissen of een forumkeuze geldig is, en vice versa. De bevoegdheidsregels verschillen bovendien inhoudelijk — ook voor forumkeuze — en zijn niet geharmoniseerd of geftnificeerd. Daarom is de eerste theorie in het commune internationaal privaatrecht niet bruikbaar. De geadieerde rechter is in het commune internationaal privaatrecht de enige die oordeelt over de rechtsgeldigheid van een forumkeuze. Niet terzake doet of hij krachtens een forumkeuze is geprorogeerd of gederogeerd. Dat geldt voor zowel de uitdrukkelijke als de stilzwijgende forumkeuze in het commune internationale bevoegdheidsrecht.