80 Voorlopig getuigenverhoor op grond van de Bewijsverordering

Inmiddels heeft de inwerkingtreding van de Bewijsverordening1 maatregelen als het voorlopig getuigenverhoor makkelijker gemaakt. De Bewijsverordening bevat geen bevoegdheidsregels; de rechter die bewijshandelingen wenst te (doen) verrichten moet in de (toekomstige) hoofdzaak bevoegd zijn op grond van bijvoorbeeld de EEX-Vo (Ibis) of Rv.2

De bevoegde Nederlandse rechter kan volgens art. 1 lid 1 BewVo overeenkomstig de bepalingen van Nederland: (a) aan het bevoegde gerecht van een andere lidstaat vragen een handeling tot het verkrijgen van bewijs te verrichten3 of (b) bij het centraal orgaan of bevoegde autoriteit van een andere lidstaat verzoeken rechtstreeks een handeling tot het verkrijgen van bewijs te mogen verrichten in die andere lidstaat.4 Voorwaarde is dat het verzoek wordt gedaan met het doel partijen in staat te stellen zich bewijs te verschaffen voor gebruik in een aanhangige of voorgenomen procedure (art. 1 lid 2 BewVo).

Uit art. 1 lid 2 BewVo blijkt dat bewijs ook ten behoeve van een nog niet aanhangige, maar voorgenomen procedure kan worden verzameld. De Nederlandse rechter kan daarom op grond van de Bewijsverordening de rechter van een andere lidstaat vragen een voorlopig getuigenverhoor te houden dan wel vragen zelf in een andere lidstaat een voorlopig getuigenverhoor te mogen houden.5 De reden voor het opnemen van de voorwaarde dat bewijs moet worden verzameld in het kader van een procedure is het uitsluiten van pre-trial discovery, met inbegrip van fishing expeditions.6

Asser stelt – naar mijn mening terecht – dat het doel van het voorlopig getuigenverhoor er niet toe doet.7 Ook een voorlopig getuigenverhoor dat wordt verzocht als nog geen procedure in zicht is en kan leiden tot een schikking en het juist voorkomen van een procedure, valt onder art. 1 lid 2 BewVo. Asser voert hiertoe aan dat “algemeen de mening wordt gedeeld dat het voorkomen van processen moet worden gestimuleerd” en daarom enkel fishing expeditions moeten worden uitgesloten. 8