Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/8.5.1:8.5.1 Uitsluitend of mede?

Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/8.5.1

8.5.1 Uitsluitend of mede?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Bevoegdheid van het gerecht op grond van art. 18 Verdrag kan niet worden aangenomen, indien de verschijning uitsluitend ten doel heeft de bevoegdheid te betwisten. De taalversies van het EEX zijn op dit punt evenwel niet identiek. De Nederlandse tekst stemt overeen met de Engelse,1 Duitse2 en Italiaanse. In de Franse3 en Ierse versie ontbreekt het woord 'uitsluitend'4 Aangezien de versies van het Verdrag in iedere taal even authentiek zijn, rees de vraag welke versie in casu de voorkeur verdient. Met andere woorden: komt betekenis toe aan het woord 'uitsluitend'?

Voordat het Hof van Justitie zich in 1981 over deze vraag uitsprak, nam de doctrine in overwegende mate aan dat aan 'uitsluitend' geen betekenis toekomt.5 De rechtspraak was niet eensluidend.6 Het Hof van Justitie heeft in het arrest Elefanten Schuh/Jacqmain7 de knoop doorgehakt. De cruciale rechtsoverweging luidt als volgt:

`De betwisting van de bevoegdheid kan evenwel slechts het door art. 18 daaraan verbonden gevolg hebben, indien de verzoeker en de aangezochte rechter reeds bij het eerste verweer van de verweerder kunnen begrijpen dat de verweerder beoogt de bevoegdheid van de rechter te betwisten.'

Het Hof van Justitie heeft dit oordeel sindsdien herhaalde malen bevestigd.8 Deze jurisprudentie is in de nationale rechtspraak verankerd.9 Uiteindelijk heeft art. 24 EEX-V° deze rechtspraak gecodificeerd door het weglaten van het woord 'uitsluitend' .10

Uit art. 24 EEX-V°/18 Verdrag moet worden afgeleid dat de verweerder kan volstaan met een enkele betwisting van de onbevoegdheid. Er mag geen verplichting zijn om tevens ten gronde te concluderen. Dat leid ik onder art. 18 Verdrag vooral af uit het woord `uitsluitend'. In zoverre acht ik art. 39 ZPO daarom in strijd met art. 24 EEX-V°/18 Verdrag, omdat deze bepaling de verplichting oplegt om mede ten gronde te concluderen. Zoals Polak terecht opmerkt, is uit art. 11 Rv niet af te leiden dat de verweerder mag volstaan met een bevoegdheidsverweer.11 Ook andere bepalingen, zoals de art. 128 en 208-209 Rv, kennen geen voorschrift die een verweerder ontslaat van de 'verplichting' mede ten gronde te concluderen. De enige duidelijke aanwijzing is te vinden in art. 9 aanhef en sub a Rv die voor het commune internationaal bevoegdheidsrecht bepaalt dat de verschijning uitsluitend tot doel mag hebben de bevoegdheid te betwisten. Deze bepaling heeft echter geen betrekking op het verschijnen binnen het toepassingsbereik van art. 24 EEX-V°/18 Verdrag. In de lagere rechtspraak en literatuur is overigens aanvaard dat de verweerder het recht heeft uitsluitend verweer tegen de bevoegdheid te voeren.12

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.