2.5.1 Spoedeisend belang

Spoedeisend belang en verbod. Art. 254 Rv verschaft de voorzieningenrechter de bevoegdheid om in spoedeisende zaken een onmiddellijke voorziening bij voorraad te geven. De voorzieningenrechter toetst deze voorwaarde vaak tezamen met de in kort geding vereiste belangenafweging (de zgn. ‘spoedeisende belangenafweging’). Het ligt op de weg van de eiser om te onderbouwen waarom hij een spoedeisend belang heeft bij zijn vordering.1 Slaagt hij daarin niet, dan zal de rechter de vordering afwijzen.2 De voorzieningenrechter moet zo nodig ambtshalve onderzoeken of aan het vereiste van het spoedeisend belang is voldaan.3

Vaststelling van spoedeisend belang vergt een afweging van de wederzijdse belangen van de betrokken partijen.4 De Hoge Raad overwoog in het arrest Kruidvat/Lancôme ‘‘dat indien (…) in kort geding een voorziening wordt gevraagd die ertoe strekt een einde te maken aan, als stelselmatige inbreuk op een subjectief recht aan te merken handelingen waarvan de eisende partij doorlopend schade ondervindt, het alleszins voor de hand ligt dat deze partij een spoedeisend belang heeft bij haar vorderingen’’.5 In procedures die draaien om een inbreuk op een intellectueel-eigendomsrecht zal de beoordeling van het spoedeisend belang dan ook in de regel uitvallen in het voordeel van de rechthebbende.6 Als de rechthebbende echter, na kennisname van de inbreuk, een aanzienlijke periode laat verstrijken voordat hij een verbodsvordering instelt, kan de rechter oordelen dat spoedeisend belang ontbreekt.7 Enkel tijdsverloop is voor een dergelijk oordeel over het algemeen onvoldoende.8 Nodig is dat de eiser zonder een aanvaardbare reden treuzelt bij het instellen van een vordering in kort geding.9 Een in de rechtspraak aanvaarde reden voor stilzitten luidt dat de rechthebbende de inbreuk pas kort geleden heeft ontdekt.10 Ook het afwachten van een oppositieprocedure kan een geldige reden opleveren voor stilzitten.11

Spoedeisend belang en nevenvorderingen. Spoedeisend belang moet voor iedere vordering afzonderlijk worden vastgesteld.12 Dit betekent dat de eiser in beginsel ook bij de naast het verbod ingestelde nevenvorderingen een spoedeisend belang moet aantonen.13 Op deze regel is om proceseconomische redenen een uitzondering gemaakt. Als de hoofdvordering voldoende spoedeisend is, mag ten aanzien van een nauw verwante nevenvordering eveneens spoedeisendheid worden aangenomen als de gedaagde het bestaan daarvan niet of onvoldoende betwist.14 Een voorbeeld van nauw verwante vorderingen zijn vorderingen tot betaling van de buitengerechtelijke kosten of betaling van wettelijke rente.15 Hetzelfde geldt voor de voor intellectuele-eigendomszaken gebruikelijke nevenvorderingen zoals het recall-bevel. Zulke vorderingen zijn immers noodzakelijk om te bewerkstelligen dat de inbreuk daadwerkelijk wordt beëindigd of kan worden voorkomen.16