II.3.4.1.1 Algemene voorwaarden: opleiding en aanschaf materiaal

Zoals hierboven al is genoemd, zijn voldoende items van essentieel belang bij het afnemen van de GKT. Uit veldonderzoek in de Verenigde Staten van Amerika en Israël blijkt dat het verzamelen van voldoende items niet altijd eenvoudig is. Veldonderzoek uit Japan laat echter zien dat het wel mogelijk is om in een zaak voldoende items te selecteren op de plaats delict. Japan zet de GKT als opsporingsmethode vijfduizend keren per jaar in en kent een speciale opleiding voor personen met ten minste een Bachelor in een sociale (gedrags)wetenschap van ongeveer een jaar voor GKT-deskundigen.1 Het lijkt aannemelijk dat een speciale opleiding tot GKT-deskundige en het opdoen van veel ervaring met de GKT (in laboratoriumonderzoek of in meelopen in andere landen) belangrijke voorwaarden zijn die moeten worden vervuld voordat de GKT in de Nederlandse strafvordering kan worden gebruikt.

In de opleiding tot GKT-deskundige moet zowel aandacht zijn voor het (neuro)psychologisch en fysiologisch afnemen van de GKT als aan de recherchekundige kant, omdat de deskundige de plaats delict moet kunnen onderzoeken om items te selecteren (zonder daarbij de rest van de plaats delict te verstoren). Het selecteren van goede items voor de GKT is onmisbaar. Dit betekent dat de deskundige de plaats delict moet onderzoeken om details te vinden die geschikt zijn om te gebruiken in de test. Daarnaast is kennis van de (neuro)psychologie noodzakelijk om de EEG af te nemen en de resultaten te interpreteren. Verder neemt, zoals hierboven werd beschreven, de kans op het correct classificeren van een persoon toe als de analyse van hersenactiviteit wordt gecombineerd met fysiologische maten zoals huidgeleiding. Een GKT-deskundige moet derhalve worden opgeleid om 1) details te selecteren van de plaats delict om te gebruiken in de test; 2) een EEG af te nemen en de data te interpreteren en; 3) fysiologische tests af te nemen en de data te interpreteren.

Naast het opleiden van deskundigen is de beschikking over apparatuur van belang. Als de inschatting is dat de GKT regelmatig wordt gebruikt, is het verstandig de nodige apparatuur waarmee hersenactiviteit en fysiologische maten worden geregistreerd aan te schaffen (en niet steeds te huren). Naast het afschaffen van de apparatuur dient technisch personeel in dienst te worden genomen die het materiaal onderhoudt.

De kosten van de opleiding en aanschaf van apparatuur zijn voor een groot deel afhankelijk van de vraag of de GKT altijd op een centrale plaats (bijvoorbeeld het NFI) wordt afgenomen of dat regionale GKT-eenheden worden opgericht. Dit laatste zou de voorkeur verdienen omdat de GKT idealiter voor het eerste verhoor wordt afgenomen, of in ieder geval niet te laat in het opsporingsonderzoek (zodat minder kans op lekkage van informatie bestaat). De GKT-deskundige dient snel op de plaats delict aanwezig te zijn, zodat items kunnen worden geselecteerd waarna de test wordt opgesteld.2 Hiervoor lijken regionale eenheden onmisbaar. In Japan is ook gekozen voor regionale eenheden. Bij elk prefect zijn een of twee deskundigen in dienst bij de politie.3

Omdat tijd (vanwege de mogelijkheid van lekkage) een belangrijke rol speelt bij de GKT, lijkt een vertraging in het proces door te wachten op de landelijke GKT-deskundige onwenselijk. Verder kan een deskundige maanden later de plaats delict mogelijk niet meer onderzoeken. De plaats kan een nieuwe bestemming hebben gekregen, waardoor de gehele omgeving anders eruit komt te zien. Details voor de GKT kunnen dan niet meer worden gevonden. Regionale teams, waardoor de deskundige op korte termijn op de plaats delict kan zijn, lijken mij een belangrijke stap bij de introductie van de GKT. Voordat de GKT-bevoegdheid wordt geïntroduceerd dienen derhalve kosten voor het opleiden van voldoende, gekwalificeerde deskundigen en het aanschaffen (of huren) van apparatuur worden gemaakt.