5.5.0 Introductie

In 2010 werden in Nederland circa 15.500 beslagrekesten1 door de voorzieningenrechter van een goedkeurende handtekening(stempel) voorzien.2 Alhoewel het om een aanzienlijk aantal verloven gaat, is een in de praktijk wel eens gehoorde stelling, dat iedere civiele procedure wordt ingeleid met een conservatoir beslag,3 niet conform de werkelijkheid. Het aantal gestarte civiele rechtszaken in 20104 overschrijdt het aantal beslagrekesten namelijk aanzienlijk.

Hetgeen hierna over de praktijk van verlofverlening is opgenomen, is gebaseerd op gegevens welke afkomstig zijn uit onderzoek dat verspreid over een aantal jaren plaatsvond. De kwantitatieve gegevens zijn afkomstig uit het onderzoek naar conservatoir beslag, waarvan de resultaten in 2010 werden gepubliceerd.5 Daarnaast wordt gebruik gemaakt van gegevens over beslagrekesten van rechtbank Amsterdam uit 2011 en 2012 en landelijke cijfers welke afkomstig zijn uit de centrale onderzoeksdatabase van de Raad voor de rechtspraak (ODB).6

Het aantal verloven tot het leggen van conservatoir beslag dat jaarlijks door Nederlandse rechtbanken wordt afgegeven is lange tijd redelijk stabiel geweest. Na een stijging vanaf 2008, die waarschijnlijk toegeschreven kan worden aan de verslechterende economische omstandigheden, wordt in 2010 een daling zichtbaar, welke in 2011 sterk doorzet (tabel 1 voor de landelijke situatie, met arcering van opvallende veranderingen). Uit het onderzoek uit 2008/2009 is bekend dat vrijwel steeds korte tijd na het verlenen van verlof (binnen enkele dagen) ook daadwerkelijk door de gerechtsdeurwaarder conservatoir beslag wordt gelegd7.

Op de omvang van het aantal verzoeken zijn diverse factoren van invloed. Zo zullen het economische klimaat, andere mogelijkheden om zekerheid te verkrijgen en/of te incasseren, de hoogte van de griffierechten,8 (waarschijnlijk hoofdveroorzaker van de daling in 2010 en 2011), fiscale regelingen en de schatting van de kans dat op het rekest inderdaad een verlof volgt, en geen afwijzing, invloed hebben op betalingsgedrag van debiteuren en incassogedrag van crediteuren. En daarmee op de inzet van het middel van conservatoir beslag.9

*) Percentages geven het verloop ten opzichte van het voorgaande jaar weer.

In het arrondissement Amsterdam is de stijging van het aantal afgegeven verloven in 2007 en 2009 sterker dan landelijk, de daling in 2010 en 2011 loopt weer meer in lijn met het landelijke beeld (tabel 2, met arcering van belangrijkste veranderingen).

*) Percentages geven het verloop ten opzichte van het voorgaande jaar weer.