7.6 Afronding

Allereerst heb ik een aantal factoren genoemd die het belang en met name de omvang van het fenomeen misbruik van faillissementsrecht relativeren: (1) een ondernemer geeft met de aanvraag van het eigen faillissement de regie uit handen aan de curator en neemt daarmee het risico dat de doorstart niet kan worden gerealiseerd, (2) door het Smallsteps-arrest en de daaraan verbonden consequenties is het de vraag in hoeverre het doel wel wordt bereikt door de werkgever die het faillissement aanvraagt met het oog op reductie van zijn werknemersbestand en (3) het aantal gevallen van misbruik lijkt op basis van verschillende onderzoeken en het beeld dat oprijst uit de recentere lagere rechtspraak geen hoge vlucht te nemen.

Gedupeerde werknemers staat vervolgens een betrekkelijk uitgebreid instrumentarium ter beschikking om misbruik van faillissement aan te pakken, maar het is wel zaak telkens zorgvuldig de juiste route te kiezen, waarbij met name verzet tegen de faillietverklaring en het aanspreken van de doorstarter en/of bestuurder/aandeelhouder op onrechtmatig handelen het meest kansrijk lijken.

Het gehele arsenaal aan mogelijkheden vormt een rijk geschakeerd palet, waarbij de betrokken spelers (ik doel hier op werknemers, rechtsbijstandverleners, curatoren en rechters) te pas en te onpas kiezen voor combinaties van verschillende varianten. Dit leidt tot complicaties, die voortvloeien uit talrijke verschillen – zowel formeel als materieel van aard – tussen enerzijds het arbeidsrecht en anderzijds het faillissementsrecht, nu deze rechtsgebieden vaak zo slecht op elkaar zijn afgestemd. Tegelijkertijd kan uit de in dit hoofdstuk besproken jurisprudentie worden afgeleid dat, op basis van de daarin ontwikkelde criteria, in de (rechts-)praktijk gekomen wordt tot werkbare én aanvaardbare oplossingen, waardoor aanpassing van wet- of regelgeving niet aangewezen is.