5.5.4.2 Zesde Richtlijn dwingt niet tot cumulatie

Bij de parlementaire behandeling van de splitsingsregeling heeft de minister gesteld, dat de Zesde Richtlijn tot de cumulatie van kruisaansprakelijkheid en schuldeisersverzetsprocedure verplicht.1 In de literatuur wordt dit eveneens verdedigd.2 In Frankrijk denkt men er anders over. Daar wordt aan de splitsende rechtspersoon de keuze gelaten tussen hetzij kruisaansprakelijkheid dan wel het volgen van de schuldeisersverzetsprocedure.3 Verbrugh acht deze Franse regeling strijdig met artikel 12 van de Zesde Richtlijn.4 Wie heeft gelijk?

De controverse gaat terug op de tekst van artikel 12 van de Zesde Richtlijn,5 die over zuivere splitsing6 van rechtspersonen van het NV-type7 gaat. Dat Nederland de cumulatie tevens voorschrijft bij afsplitsing en bij splitsing van andere typen rechtspersonen dan NV’s, berust op een keuze van de Nederlandse wetgever, die een voor alle rechtspersonen eenvormige regeling wenste. Blijft de vraag of, in de gevallen waarop de Zesde Richtlijn ziet, cumulatie verplicht is. Ik citeer de relevante passages van artikel 12 van de Zesde Richtlijn:

De crux zit in de woorden ‘schuldeiser’ en ‘voldoening’ in lid 3. Zij die menen dat de Zesde Richtlijn tot cumulatie dwingt, gaan ervan uit dat kruisaansprakelijkheid moet ontstaan tegenover elke schuldeiser van de splitsende rechtspersoon wiens vordering niet is voldaan. In deze lezing ziet ‘voldoening’ in lid 3 dus op voldoening van de vordering. Nu in lid 3 het voorwerp van de daar bedoelde ‘voldoening’ niet is vermeld, is deze lezing begrijpelijk, maar zij verdraagt zich moeilijk met lid 6. Die bepaling houdt in dat een lidstaat kan kiezen voor kruisaansprakelijkheid voor alle schulden van de splitsende rechtspersoon, en in dat geval een bijzondere schuldeisersbeschermingsregeling achterwege kan laten. De formulering van lid 6 wijst erop dat de daar bedoelde kruisaansprakelijkheid iets nieuws is, en geen verplichting die al uit lid 3 zou voortvloeien.

De Fransen lezen lid 3 in de context van lid 2. In hun benadering heeft lid 3 het oog op de schuldeiser aan wie ten onrechte bijzondere waarborgen als bedoeld in lid 2 zijn onthouden. Dit is degene die toegang heeft gehad tot de op lid 2 gebaseerde schuldeisersverzetsprocedure, van wie de aanspraak op additionele waarborgen door de rechter is gehonoreerd, maar die van de betrokken rechtspersoon toch geen additionele waarborgen heeft gekregen. In deze lezing heeft ‘voldoening’ in lid 3 betrekking op het zo nodig verschaffen van de in lid 2 bedoelde bijzondere bescherming. Volgens deze Franse lezing hoeft het nationale recht de in lid 3 voorgeschreven kruisaansprakelijkheid slechts aan te bieden aan de schuldeisers aan wie de in lid 2 voorgeschreven bescherming ten onrechte wordt onthouden. In de Franse regeling wordt bovendien gebruik gemaakt van lid 6, dat in hun lezing een volwaardig alternatief biedt voor de leden 2 en 3. Die bepaling houdt, zoals gezegd, in dat een lidstaat kan kiezen voor kruisaansprakelijkheid voor alle schulden van de splitsende rechtspersoon, en in dat geval een bijzondere schuldeisersbeschermingsregeling achterwege kan laten. De Franse wetgever heeft de in lid 6 geboden keuze niet zelf gemaakt, maar deze overgelaten aan de splitsende rechtspersoon.

De Franse regeling is ouder dan de richtlijn en heeft mede model gestaan voor de regeling in de richtlijn. Ik heb geen bronnen gevonden waaruit blijkt dat de richtlijngever Frankrijk op dit belangrijke punt heeft willen dwingen tot wetswijziging. In Frankrijk gaat men er ook vanuit dat hun regeling richtlijnconform is en sinds de invoering van de Zesde Richtlijn, bijna 35 jaar geleden, heeft noch de Europese Commissie noch enige lidstaat daartegen bezwaar aangetekend. Ik ga er daarom vanuit dat die lezing richtlijnconform is. Het gelijkheidsbeginsel brengt mee dat wat de Fransen mogen, wij ook mogen.