Hof 's-Hertogenbosch, 18-10-2018, nr. 17/00695

Het Hof stelt voorop dat volgens vaste jurisprudentie van de belastingkamer van de Hoge Raad heeft te gelden dat de belastingrechter niet is gebonden aan de feitenvaststelling door een strafrechter in een tegen belanghebbende gevoerde (onherroepelijk geworden) strafzaak ter zake van hetzelfde feitencomplex, noch aan enig oordeel van de strafrechter in die strafzaak. De belastingrechter dient zelfstandig een oordeel over het fiscale geschil te vormen.

Naar aanleiding van de onschuldpresumptie en het arrest Melo Tadeu (arrest EHRM 23 oktober 2014, nr.27785/10, ECLI:CE:ECHR:2014:1023JUD002778510) heeft de Hoge Raad in zijn arrest van 2 juni 2017, nr. 15/05179, ECLI:NL:HR:2017:958 het volgende overwogen:

“(…)

Uit de rechtspraak van het EHRM leidt de Hoge Raad af dat het in artikel 6, lid 2, EVRM neergelegde vermoeden van onschuld niet is beperkt tot procedures betreffende een ‘criminal charge’, maar zich kan uitstrekken tot een daarop volgende bejegening door een bestuurlijke autoriteit of gerechtelijke procedure die op zichzelf bezien niet onder de reikwijdte van artikel 6, lid 2, EVRM valt (zoals een procedure betreffende een belastingaanslag). In laatstbedoelde gevallen dient de belanghebbende te stellen en te bewijzen dat een voldoende band (‘link’) bestaat tussen de strafrechtelijke procedure en de latere bejegening door een bestuurlijke autoriteit of de latere gerechtelijke procedure. Een dergelijk verband is bijvoorbeeld aanwezig als die latere procedure een onderzoek vereist van de uitkomst van de eerdere strafrechtelijke procedure, in het bijzonder in een geval waarin die latere procedure de rechter dwingt tot een onderzoek van een strafrechtelijk oordeel, tot een heroverweging of beoordeling van het bewijs in het strafrechtelijk dossier, tot een oordeel over de deelname van de belanghebbende aan de gebeurtenissen die hebben geleid tot de eerdere ‘criminal charge’, of tot een oordeel over de bestaande aanwijzingen van mogelijke schuld van de belanghebbende. Het hiervoor bedoelde verband met artikel 6, lid 2, EVRM is niet beperkt tot de situatie waarin de strafrechtelijke procedure is geëindigd in een vrijspraak, maar kan ook aan de orde zijn indien het betreft belanghebbenden “in respect of whom criminal proceedings have been discontinued”. Vergelijk voor dit een en ander EHRM 12 juli 2013, nr. 25424/09, Allen tegen Verenigd Koninkrijk, ECLI:CE:ECHR:2013:0712JUD002542409, punten 92 tot en met 104.

Uit de rechtspraak van het EHRM volgt tevens dat een strafrechtelijke vrijspraak niet eraan in de weg hoeft te staan dat in een latere gerechtelijke procedure de gedragingen waarvan de belanghebbende is vrijgesproken, als gevolg van minder strenge bewijsregels of op grond van aanvullend bewijs bewezen worden verklaard, mits de rechterlijke autoriteiten door hun optreden, de motivering van hun beslissing of de door hen gebruikte bewoordingen geen twijfel doen ontstaan over de juistheid van een vrijspraak van hetgeen de verdachte in de strafzaak werd verweten (vgl. HR 20 maart 2015, nr. 13/03959, ECLI:NL:HR:2015:643, BNB 2015/173, rechtsoverweging 2.6.6).

Hetgeen hiervoor in 2.4.1 en 2.4.2 is overwogen, brengt mee dat ook in een geval waarin een strafrechtelijke vervolging door seponering is beëindigd en het daardoor niet tot een rechterlijke uitspraak is gekomen, bij een latere bejegening door een bestuurlijke autoriteit of in een latere gerechtelijke procedure sprake kan zijn van schending van artikel 6, lid 2, EVRM. Dit zal zich onder meer kunnen voordoen als het sepot een zogenoemd technisch sepot is, inhoudend dat niet (verder) wordt vervolgd op de grond dat onvoldoende bewijs aanwezig is. In een dergelijk geval is niet uitgesloten dat de latere bejegening door de desbetreffende bestuurlijke autoriteit of de uit de latere gerechtelijke procedure voortvloeiende uitspraak van de rechter twijfel doet ontstaan over de juistheid van de gronden waarop is beslist de strafrechtelijke vervolging niet aan te vangen of niet door te zetten. (…)”

Uit overweging 2.4.1. van voornoemd arrest volgt dat de stelplicht en de bewijslast van het verband tussen de onderhavige procedure en de strafprocedure rust op belanghebbende.

Belanghebbende heeft met zijn verwijzing naar het feit dat hij door de strafrechter (slechts) is veroordeeld voor het aanwezig hebben van hennepplanten (artikel 3 onder c, van de Opiumwet) en niet voor het telen, bereiden, bewerken, verwerken, verkopen, afleveren, verstrekken en vervoeren van hennep (artikel 3, onder b, van de Opiumwet) en naar het oordeel van de strafrechter ten aanzien van de ontnemingsvordering aannemelijk gemaakt dat een zodanige ‘link’ bestaat. De uitspraak van de strafrechter en het oordeel van de strafrechter over de ontnemingsvordering laten geen andere conclusie toe dan dat de strafrechter ervan uit is gegaan dat belanghebbende geen inkomsten uit de teelt en de verkoop van hennep heeft genoten, maar uitsluitend inkomsten uit de verhuur van zijn garage en/of woning. Dit betekent dat het Hof gehouden is een onderzoek te verrichten naar de uitkomst van de strafrechtelijke procedure, waaronder tevens dient te worden begrepen de beslissing om artikel 3, onder b, van de Opiumwet niet ten laste te leggen.

Het voorgaande leidt ertoe dat het vermoeden van onschuld van artikel 6, lid 2, EVRM ook geldt in deze belastingprocedure. Dit betekent niet dat het Hof niet op basis van andere bewijsregels of aanvullend bewijs tot een ander oordeel dan de strafrechter kan komen. Het Hof dient zich er evenwel rekenschap van te geven dat het door zijn optreden, de motivering van de uitspraak en de gebruikte bewoordingen geen twijfel doet ontstaan over de juistheid van de beslissing om belanghebbende niet te vervolgen voor de teelt en de verkoop van hennep en de beslissing omtrent de ontnemingsvordering. Anders dan de Rechtbank acht het Hof dus niet uitsluitend van belang dat er geen vrijspraak is geweest voor het strafbare feit van artikel 3, onder b, van de Opiumwet.

Artikel 27e, lid 1, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) in samenhang met artikel 27h, lid 2, van de AWR, bepaalt dat – voor zover van belang – indien de vereiste aangifte niet is gedaan het beroep ongegrond wordt verklaard, tenzij is gebleken dat en in hoeverre de uitspraak op het bezwaar onjuist is (‘omkering en verzwaring van de bewijslast’).

Bij inhoudelijke gebreken in een aangifte kan slechts dan worden aangenomen dat de vereiste aangifte niet is gedaan, indien aan de hand van de normale regels van stelplicht en bewijslast is vastgesteld dat sprake is van één of meer gebreken die ertoe leiden dat de volgens de aangifte verschuldigde belasting verhoudingsgewijs aanzienlijk lager is dan de werkelijk verschuldigde belasting. Tevens is vereist dat het bedrag van de belasting dat als gevolg van de gebreken in de aangifte niet zou zijn geheven, op zichzelf beschouwd aanzienlijk is. Inhoudelijke gebreken in de aangifte worden voor de toepassing van deze regels slechts in aanmerking genomen indien de belastingplichtige ten tijde van het doen van de aangifte wist of zich ervan bewust moest zijn dat daardoor een aanzienlijk bedrag aan verschuldigde belasting niet zou worden geheven. Ook dit moet worden vastgesteld aan de hand van de normale regels van stelplicht en bewijslast (vgl. HR 30 oktober 2009, 07/10513,

ECLI:NL:HR:2009:BH1083, BNB 2010/47).

De Inspecteur heeft zich op het standpunt gesteld dat belanghebbende niet de vereiste aangifte heeft gedaan omdat belanghebbende inkomsten heeft genoten ter zake van de exploitatie van een hennepplantage en deze inkomsten niet in de aangifte heeft opgenomen. Ter onderbouwing van de hoogte van deze inkomsten heeft de Inspecteur volstaan met verwijzing naar de strafrechtelijke gegevens. Daarbij heeft de Inspecteur van belang geacht dat de motivering van de strafrechter summier is geweest en dat belanghebbende heeft verklaard dat de hennepkwekerij van hem en van een onbekende derde was. Ter zitting heeft de Inspecteur erkend dat dat hij niet over andere bewijsmiddelen beschikt. Er is geen vermogensvergelijking gemaakt.

Het Hof is van oordeel dat, gelet op het feit dat belanghebbende slechts is gedagvaard en veroordeeld voor het aanwezig hebben van hennep, de strafkamer van het Hof de ontnemingsvordering heeft beperkt tot de inkomsten uit verhuur, en de Inspecteur geen eigen onderzoek heeft verricht (en er dus geen aanvullend bewijs is), de Inspecteur er niet in is geslaagd aannemelijk te maken dat belanghebbende in 2013 zodanig hoge inkomsten uit hennepteelt heeft ontvangen dat de vereiste aangifte niet is gedaan. Voor omkering en verzwaring van bewijslast bestaat in zoverre derhalve geen grond.

De Rechtbank heeft ten aanzien van de huurinkomsten als volgt overwogen:

“2.8. De inspecteur heeft zich niet op standpunt gesteld dat (ook) indien het door belanghebbende verdedigde scenario juist zou zijn dat hij slechts ‘huur’inkomsten van € 1.700 heeft genoten, de vereiste aangifte niet is gedaan. Nu de inspecteur zich niet op dat standpunt stelt, ziet de rechtbank geen grond om te beoordelen of uitgaande van dat scenario de vereiste aangifte niet is gedaan. Dat de zogenoemde omkering en verzwaring van de bewijslast van rechtswege plaatsvindt (vgl. HR 27 juni 2014, ECLI:NL:HR:2014:1526) doet daaraan niet af. De omkering en verzwaring van de bewijslast van rechtswege vindt immers pas plaats indien – voor zover hier van belang – vaststaat dat de vereiste aangifte niet is gedaan. Dat laatste staat hier juist ter discussie en ter zake daarvan rust op de inspecteur de stelplicht en bewijslast (…), in aanmerking genomen dat de vraag zou moeten worden beantwoord onder welke bron de huurinkomsten zouden vallen, en dat getoetst zou moeten worden aan de eis van ‘absoluut en relatief aanzienlijk’ en aan de bewustheidseis.”

Het Hof acht deze overweging juist en maakt deze tot de zijne.

Het Hof is van oordeel dat de Inspecteur ook overigens niet aannemelijk heeft gemaakt dat belanghebbende niet in de aangifte vermelde inkomsten heeft genoten.

Dit betekent dat de aanslag dient te worden verminderd tot een aanslag berekend naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 14.069.

Nu belanghebbende geen afzonderlijke gronden tegen de beschikking belastingrente heeft aangevoerd, zal de in rekening gebrachte belastingrente dienen te worden verminderd overeenkomstig de vermindering van de aanslag.

Slotsom

De slotsom is dat het hoger beroep gegrond is en dat de uitspraak van de Rechtbank dient te worden vernietigd.

Ten aanzien van het griffierecht

Nu de uitspraak van de Rechtbank wordt vernietigd, dient de Inspecteur aan belanghebbende het door hem ter zake van de behandeling van het beroep bij de Rechtbank en het hoger beroep bij het Hof betaalde griffierecht ten bedrage van € 46 respectievelijk € 124 te vergoeden.

Ten aanzien van de proceskosten

Nu het door belanghebbende ingestelde hoger beroep gegrond is, acht het Hof termen aanwezig de Inspecteur te veroordelen tot betaling van een tegemoetkoming in de kosten die belanghebbende in verband met de behandeling van het beroep bij de Rechtbank en het hoger beroep bij het Hof redelijkerwijs heeft moeten maken.

Het Hof stelt deze tegemoetkoming, mede gelet op het bepaalde in het Besluit proceskosten bestuursrecht, op 2 (punten) x € 501 (waarde per punt) x 1 (factor gewicht van de zaak) is € 1002, voor het beroep bij de Rechtbank, en 2 (punten) x € 501 (waarde per punt) x 1 (factor gewicht van de zaak) is € 1002, voor het hoger beroep bij het Hof, vermeerderd met een bedrag aan reiskosten van belanghebbende zelf voor het bijwonen van de zitting van € 33,60, is in totaal € 2037,60.

Gesteld noch gebleken is dat belanghebbende overige voor vergoeding in aanmerking komende kosten als bedoeld in artikel 1 van het Besluit proceskosten bestuursrecht heeft gemaakt.