HvJ EU, 18-12-2025, nr. C-323/24

Het antwoord op de eerste vraag van de verwijzende rechter is naar mijn mening vrij duidelijk.

Zoals ik in punt 17 van deze conclusie reeds heb toegelicht, kan een model slechts als ingeschreven of niet-ingeschreven gemeenschapsmodel bescherming genieten indien is voldaan aan twee voorwaarden, te weten de ‘nieuwheid’ en het ‘eigen karakter’ van het model.

Deze twee voorwaarden zijn uitputtend en verordening nr. 6/2002 bevat geen enkele aanvullende voorwaarde dat een ‘echte ontwerpactiviteit’ moet plaatsvinden bij de vervaardiging van het model of dat het model moet worden verkregen door een ‘intellectuele inspanning’, om maar gebruik te maken van de verschillende begrippen die de verwijzende rechter in zijn verzoek om een prejudiciële beslissing bezigt. In feite erkennen zowel Mundorama Confort als Stay Design zelf voor de verwijzende rechter dat noch artikel 4, lid 1, van die verordening (waarin de beschermingsvoorwaarden zijn opgenomen), noch artikel 25, lid 1, onder b), ervan (dat betrekking heeft op de nietigheid van een gemeenschapsmodel omdat het niet voldoet aan die voorwaarden) verwijst naar dergelijke ‘echte ontwerpactiviteit’ of ‘intellectuele inspanning’.

Daarnaast lijkt het mij dat de verwijzende rechter, door deze bewoordingen te gebruiken, in feite wil weten of een soortgelijke voorwaarde als ‘oorspronkelijkheid’ zoals die is beschreven in de rechtspraak van het Hof over de uitlegging van richtlijn 2001/29/EG van toepassing is bij de bescherming van gemeenschapsmodellen.10. Het Hof heeft namelijk geoordeeld dat om een voorwerp als oorspronkelijk te kunnen beschouwen en de bescherming van artikel 2, onder a), van die richtlijn te genieten, zowel noodzakelijk als voldoende is dat dit voorwerp de persoonlijkheid van de auteur ervan weerspiegelt en tot uiting komt door de vrije en creatieve keuzen van die auteur bij de totstandkoming ervan.11. De verschillende delen van een ‘werk’ worden dus beschermd, op voorwaarde dat zij bestanddelen bevatten die de uitdrukking zijn van de eigen intellectuele schepping van de auteur van dit werk.12.

Mijns inziens is het echter duidelijk dat een model niet aan een soortgelijke voorwaarde hoeft te voldoen om als gemeenschapsmodel te worden beschermd. Het Hof heeft namelijk gepreciseerd dat de Uniewetgever heeft gemeend dat ‘voorwerpen die zijn beschermd als model in beginsel niet vergelijkbaar zijn met voorwerpen die werken vormen die zijn beschermd door richtlijn 2001/29’.13. Bovendien streven ‘modelbescherming enerzijds en auteursrechtelijke bescherming anderzijds fundamenteel verschillende doelstellingen [na] en [zijn] aan verschillende regelingen onderworpen […]’. Zoals het Hof heeft verduidelijkt, ‘heeft modelbescherming namelijk tot doel voorwerpen te beschermen die niet alleen nieuw en geïndividualiseerd zijn, maar daarnaast ook een utilitair karakter hebben en bedoeld zijn om op grote schaal te worden geproduceerd’, terwijl ‘de bescherming van het auteursrecht, waarvan de duur aanzienlijk langer is, […] daarentegen [is] voorbehouden aan voorwerpen die het verdienen om als werk te worden gekwalificeerd’.14.

Met betrekking tot de vraag of de voorwaarden ‘nieuwheid’ en ‘eigen karakter’ zelf moeten worden uitgelegd in die zin dat zij vereisen dat de ontwerper een ‘echte ontwerpactiviteit’ heeft verricht of een ‘intellectuele inspanning’ heeft geleverd, merk ik om te beginnen op dat deze voorwaarden betrekking hebben op de uiterlijke kenmerken van het model, los van de wijze waarop het tot stand is gekomen en dus los van enige ‘intellectuele inspanning’ of creatieve activiteit van de ontwerper, zoals de Commissie en Deity Shoes in hun opmerkingen ook stellen. In artikel 3, onder a), van verordening nr. 6/2002 wordt ‘model’ namelijk omschreven als ‘de verschijningsvorm van een voortbrengsel of een onderdeel ervan, die wordt afgeleid uit de kenmerken van met name de lijnen, de omtrek, de kleuren, de vorm, de textuur en/of de materialen van het voortbrengsel zelf en/of de versiering ervan’.15.

Zoals ik heb uitgelegd, betekent de voorwaarde met betrekking tot ‘nieuwheid’ bovendien alleen maar dat niet eerder een identiek model voor het publiek beschikbaar is gesteld. Hieruit volgt dat deze voorwaarde vereist dat het model waarvoor bescherming als gemeenschapsmodel wordt aangevraagd of waarvan de geldigheid wordt betwist, wordt vergeleken met het vormgevingserfgoed. Er hoeft niet te worden beoordeeld of het betrokken model het resultaat is van een bepaalde ‘intellectuele inspanning’ of van ‘echte ontwerpactiviteit’.

Hetzelfde geldt voor de voorwaarde met betrekking tot het ‘eigen karakter’. In dat verband merk ik op dat overweging 14 van verordening (EG) nr. 6/2002 bepaalt dat ‘[h]et criterium voor de beoordeling van het eigen karakter van een model […] het duidelijke verschil [moet] zijn tussen de algemene indruk die wordt gewekt bij een geïnformeerde gebruiker die het model bekijkt, en die welke bij hem wordt gewekt door het vormgevingserfgoed, met inachtneming van de aard van het voortbrengsel waarop het model wordt toegepast of waarin het is verwerkt […]’.

Ten eerste geeft die overweging ook aan dat bij het onderzoek of een model een ‘eigen karakter’ heeft, rekening moet worden gehouden met ‘de bedrijfstak waarmee het model verbonden is en de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling ervan’.16. Artikel 6, lid 2, van verordening nr. 6/2002 bevat een soortgelijke formulering, aangezien het bepaalt dat ‘[b]ij de beoordeling van het eigen karakter […] rekening [wordt] gehouden met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model’. Dat zou redelijkerwijs kunnen betekenen dat de ‘echte ontwerpactiviteit’ of ‘intellectuele inspanning’ achter de ontwikkeling van het model in aanmerking moet worden genomen.

Het is voor mij echter duidelijk dat de verwijzing naar de ‘vrijheid van de ontwerper’ in overweging 14 en artikel 6, lid 2, van verordening nr. 6/2002 niet in die zin kan worden uitgelegd, integendeel. De rechtspraak van het Gerecht die ik in de inleiding17. heb genoemd, illustreert in feite dat artikel 6, lid 2, aldus is opgevat dat bescherming als gemeenschapsmodel niet mag worden geweigerd op de enkele grond dat sommige kenmerken van het model worden bepaald door beperkingen die bijvoorbeeld verband houden met de technische functie van het voortbrengsel (ik zal hier in deel B op ingaan). Eenvoudig gezegd: een model van een schoen mag bescherming als gemeenschapsmodel niet worden geweigerd op de enkele grond dat de algemene vorm ervan op de vorm van een voet lijkt.

Ten tweede merkt de verwijzende rechter in de derde vraag op dat artikel 14 van verordening nr. 6/2002 de ‘ontwerper’ omschrijft als degene die het model heeft ‘ontwikkeld’. In het licht van deze bepaling wenst die rechter te vernemen of het voor de bescherming van een model als gemeenschapsmodel noodzakelijk is dat de persoon die het heeft ontwikkeld een ‘echte ontwerpactiviteit’ heeft verricht of een ‘intellectuele inspanning’ heeft geleverd om als de ‘ontwerper’ ervan te worden beschouwd. Ook deze twijfels deel ik niet.

Om te beginnen merk ik op dat in artikel 14, lid 1, van verordening nr. 6/2002, dat het opschrift ‘Recht op het gemeenschapsmodel’ heeft, wordt bepaald dat ‘[h]et recht op het gemeenschapsmodel [toekomt] aan de ontwerper of zijn rechtverkrijgende’. De leden 2 en 3 van die bepaling preciseren de regels die van toepassing zijn wanneer twee of meer personen het model gezamenlijk hebben ontwikkeld en ook wanneer het model ‘door een werknemer in de uitoefening van zijn functie of volgens de instructies van zijn werkgever wordt ontwikkeld’.

In het licht van deze elementen is het voor mij duidelijk dat artikel 14 van verordening nr. 6/2002 ertoe strekt te bepalen aan welke persoon of entiteit het recht op het gemeenschapsmodel toekomt en niet om de ‘nieuwheid’ en het ‘eigen karakter’ van een model afhankelijk te stellen van een ‘echte ontwerpactiviteit’ of ‘intellectuele inspanning’ van de ontwerper.

In dat verband wil ik er ook op wijzen dat het in deze bepaling gebruikte begrip ‘ontwerper’ niet mag worden verward met het begrip ‘auteur’ in richtlijn 2001/29, dat betrekking heeft op auteursrecht en naburige rechten. Bij de uitlegging van die richtlijn heeft het Hof het begrip ‘werk’ consequent gekoppeld aan het begrip ‘auteur’.18. In het kader van verordening nr. 6/2002 is echter geen sprake van een soortgelijk verband tussen ‘werk’ en ‘auteur’, of eigenlijk tussen ‘model’ en ‘ontwerper’. Bescherming als gemeenschapsmodel kan worden verleend zonder dat rekening hoeft te worden gehouden met enige eigenschap van de ontwerper (zoals zijn of haar persoonlijkheid, creatieve keuzen of intellectuele schepping). Artikel 14 van verordening nr. 6/2002 maakt duidelijk dat de identiteit van de ontwerper van belang is om te bepalen aan welke persoon of entiteit bescherming moet worden verleend, en niet om te beoordelen of het model als gemeenschapsmodel kan worden beschermd. In die zin zijn de auteur van een werk krachtens richtlijn 2001/29 en de ontwerper van een gemeenschapsmodel krachtens verordening nr. 6/2002 aan andere normen gebonden: een auteur moet een oorspronkelijk werk voortbrengen, dat zijn persoonlijkheid moet weerspiegelen, terwijl een ontwerper alleen maar een model hoeft te ontwikkelen dat ‘nieuw’ is en een ‘eigen karakter’ heeft.

Naar mijn mening volgt uit deze elementen dat een model krachtens verordening nr. 6/2002 bescherming als gemeenschapsmodel kan genieten zonder dat moet worden aangetoond dat een dergelijk model het resultaat is van een ‘echte ontwerpactiviteit’ of ‘intellectuele inspanning’ van de ontwerper. De persoon of entiteit die het model heeft ontwikkeld, hoeft ook geen ‘echte ontwerpactiviteit’ te hebben verricht of een ‘intellectuele inspanning’ te hebben geleverd om als de ‘ontwerper’ te worden beschouwd.

De tweede vraag van de verwijzende rechter (in het tweede deel van de eerste vraag en de tweede en de vierde vraag) betreft meer bepaald het ‘eigen karakter’ van het model, dat in artikel 6 van verordening nr. 6/2002 is neergelegd.

Om te beginnen herinner ik eraan dat, zoals het Gerecht heeft aangegeven, een model een ‘eigen karakter’ heeft indien het een algemene indruk wekt die, voor een geïnformeerde gebruiker, verschilt van alle voorgaande modellen of ten opzichte daarvan geen ‘déjà vu’-effect geeft, zonder dat rekening wordt gehouden met de verschillen die onvoldoende duidelijk zijn om die algemene indruk te beïnvloeden, maar met inaanmerkingneming van de verschillen die voldoende duidelijk zijn om een andere algemene indruk te wekken.19.

Daarnaast moet bij die beoordeling rekening worden gehouden met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model, zoals ik in punt 27 hierboven heb uiteengezet. Het Gerecht heeft erkend dat in dat verband rekening moet worden gehouden met de beperkingen die worden opgelegd door de technische functie van het voortbrengsel (of een onderdeel ervan) en door de wettelijke voorschriften die voor het voortbrengsel gelden. Deze beperkingen leiden tot een standaardisering van bepaalde kenmerken die aldus gemeenschappelijk worden voor alle op het betrokken voortbrengsel toegepaste modellen.20.

Het Gerecht heeft ook duidelijk gemaakt dat de vrijheid van de ontwerper eerder moet worden gezien als een factor die ertoe dient de beoordeling van het eigen karakter van het betrokken model te beschrijven dan als een onafhankelijke factor waarmee de vereiste mate van verschil tussen twee modellen wordt bepaald.21. Concreet betekent dit dat de volgende regel van ‘omgekeerde evenredigheid’22. van toepassing is: hoe kleiner de vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het betrokken model, des te groter de kans dat kleine verschillen volstaan om bij de geïnformeerde gebruiker een andere algemene indruk te wekken.

Hieruit volgt dat een hoge mate van vrijheid voor de ontwerper de conclusie versterkt dat modellen zonder significante verschillen dezelfde algemene indruk wekken bij de geïnformeerde gebruiker en dat het betrokken model bijgevolg geen eigen karakter heeft. Omgekeerd wettigt een geringe vrijheid van de ontwerper de conclusie dat voldoende opvallende verschillen tussen de modellen bij de geïnformeerde gebruiker een andere algemene indruk wekken en dat het betrokken model dus wel een eigen karakter heeft.23.

Hoewel deze uitspraken van het Gerecht nog niet door het Hof zijn bevestigd, ben ik het er volledig mee eens.

Ik wil even terugkomen op het voorbeeld dat ik eerder heb gebruikt en dat centraal staat in de onderhavige zaak. Een schoen is bedoeld om aan een voet te worden gedragen. Vanwege die technische functie moet het ontwerp van een schoen noodzakelijkerwijs lang genoeg zijn om de schoen aan een voet te laten passen. Die technische functie beperkt de vrijheid van de ontwerper zonder enige twijfel, en in die omstandigheden moet — op basis van de regel van ‘omgekeerde evenredigheid’ die ik zojuist heb toegelicht — bij de algemene indruk van het voortbrengsel meer belang worden gehecht aan minder significante verschillen verbonden aan bijvoorbeeld de hak (de hoogte en vorm ervan) of de vorm van de punt van de schoen (puntig, rond of vierkant).24.

Naar mijn mening is het niet meer dan logisch om in deze omstandigheden meer belang te hechten aan deze minder significante verschillen. Om te beginnen is het in overeenstemming met het feit dat verordening nr. 6/2002 vereist dat de beoordeling van het ‘eigen karakter’ van het model vanuit het oogpunt van de ‘geïnformeerde gebruiker’ wordt uitgevoerd.25. Het Hof heeft gepreciseerd dat ‘[h]et bijvoeglijke naamwoord ‘geïnformeerde’ suggereert […] dat de gebruiker, zonder een ontwerper of een technisch deskundige te zijn, verschillende in de betrokken sector bestaande modellen kent, een zekere kennis bezit met betrekking tot de elementen die deze modellen over het algemeen bevatten, en door zijn belangstelling voor de betrokken voortbrengselen blijk geeft van een vrij hoog aandachtsniveau bij gebruik ervan’.26. Een dergelijke gebruiker kan dus zien welke kenmerken van het model verband kunnen houden met de technische functie van het voortbrengsel of de standaardisering ervan als gevolg van toepasselijke wettelijke voorschriften en meer belang hechten aan kenmerken die niet binnen deze twee categorieën vallen.

Wanneer de vrijheid van de ontwerper in dergelijke omstandigheden is beperkt en aan dergelijke minder significante verschillen niet genoeg gewicht wordt toegekend, zou het voor een model bovendien erg moeilijk zijn om bescherming te genieten in de Europese Unie. In wezen zou verordening nr. 6/2002 een marktdeelnemer (de eerste die bescherming voor een model van een bepaald voortbrengsel verkrijgt) in staat stellen een monopolie te verkrijgen op kenmerken die in de praktijk voor alle modellen van dat voortbrengsel gemeenschappelijk zijn. Zoals het Hof heeft uiteengezet, zou een ondernemer hierdoor voor dat voortbrengsel in de praktijk een exclusieve bescherming genieten die overeenkomt met de bescherming die door een octrooi wordt geboden, maar zonder dat de voorwaarden die gelden voor het verkrijgen van een octrooi worden toegepast, met als gevolg dat concurrenten een voortbrengsel met bepaalde functionele kenmerken niet kunnen aanbieden of dat er minder technische oplossingen mogelijk zijn.27. Dat zou in strijd zijn met de doelstellingen van het modellenrecht van de Unie, die volgens overweging 7 van die verordening erin bestaan ‘[e]en betere bescherming van industriële vormgeving’ te bieden en ‘ontwikkeling van nieuwe voortbrengselen en de investering in de productie ervan’ aan te moedigen. Het zou ook de volle werking ontnemen aan artikel 8, lid 1, van verordening nr. 6/2002, dat bepaalt dat ‘[e]en recht op een gemeenschapsmodel […] niet [geldt] voor de uiterlijke kenmerken van een voortbrengsel die uitsluitend door de technische functie worden bepaald’.

Na deze opmerkingen moet ik nog toelichten of ‘modetrends’ kunnen worden geacht de uiterlijke kenmerken van een model op dezelfde manier te beperken als de technische functie of standaardisatie van bepaalde kenmerken van het voortbrengsel. Indien dat het geval zou zijn, dan kunnen — zoals de verwijzende rechter in de vierde vraag uiteenzet — kleine (of minder significante) verschillen tussen het ingeschreven of niet-ingeschreven model in kwestie en een ouder model voldoende zijn voor het betrokken model om bij de geïnformeerde gebruiker een andere algemene indruk te wekken.

In dat verband heeft het Gerecht geoordeeld dat de vraag of een model een algemene vormgevingstendens volgt, niet van belang is voor de beoordeling of er grenzen zijn aan de vrijheid van de ontwerper. Het Gerecht heeft dit voor het eerst toegelicht in het arrest Shenzhen Taiden/BHIM — Bosch Security Systems.28. In dat geval ging het om een model voor een conferentietoestel (dat wil zeggen het microfoonsysteem dat in een conferentieruimte gewoonlijk vooraan op elk bureau wordt geplaatst). Verzoeker had aangevoerd dat veel kenmerken van het model niet alleen werden bepaald door de technische functie van het toestel, maar ook door een algemene tendens waarbij de voorkeur wordt gegeven aan kleine, vlakke, rechthoekige toestellen, vaak met scharnierende elementen. Het Gerecht heeft dit argument echter verworpen. In een later arrest heeft het Gerecht toegelicht dat zijn weigering om een algemene vormgevingstendens te beschouwen als een factor die de vrijheid van de ontwerper beperkt, was gebaseerd op het feit dat het juist die vrijheid was die de ontwerper in staat stelt nieuwe vormen en nieuwe tendensen te ontdekken of vernieuwend te zijn in het kader van een bestaande tendens.29.

Naar mijn mening biedt de onderhavige zaak het Hof de gelegenheid om die benadering te bevestigen.

In de eerste plaats heeft verordening nr. 6/2002 weliswaar niet tot doel bescherming te verlenen aan kenmerken die verband houden met de technische functie van een voortbrengsel of de wettelijke voorschriften die erop van toepassing zijn, maar is deze verordening ingevoerd om bescherming mogelijk te maken van — onder andere — aan modetrends verbonden kenmerken als elementen van een gemeenschapsmodel.30. De modesector produceert een groot aantal ‘collecties’ met een relatief korte commerciële levensduur. Dat schept een vraag naar een efficiënte, kortetermijnbescherming van modellen, die in overeenstemming is met het systeem van die verordening.31.

In de tweede plaats stimuleert bescherming van aan modetrends verbonden kenmerken innovatie, overeenkomstig de doelstelling van verordening nr. 6/2002, hetgeen ik in punt 42 hierboven in herinnering heb gebracht. Auteurs van modetijdschriften verwijzen nu bijvoorbeeld naar een trend waarbij veel soorten schoenen — waaronder ballerina's, sneakers en cowboylaarzen — worden ontworpen met de ‘Mary Jane’-gesp.32. Indien deze modellen onder het stelsel van het gemeenschapsmodel beschermd zijn, mogen andere marktdeelnemers of ontwerpers ze niet kopiëren en worden zij gestimuleerd om nieuwe ontwerpen te ontwikkelen.

In de derde plaats verschillen kenmerken die aan modetrends zijn verbonden ook van kenmerken die zijn verbonden aan de technische functie van het voortbrengsel of de toepasselijke wettelijke voorschriften in zoverre dat die laatste zowel onvermijdelijk (in die zin dat alle ontwerpen van het betrokken voortbrengsel er noodzakelijkerwijs aan moeten voldoen) als permanent of duurzaam zijn. Ik zie niet in hoe een soortgelijke conclusie zou kunnen gelden voor aan modetrends verbonden kenmerken, die van nature vluchtig zijn.

Ontwerptendensen zijn daarnaast intrinsiek verbonden met ‘marktverwachtingen’, die naar hun aard sterk wisselen. Het Gerecht heeft in dat verband reeds geoordeeld dat de verwachtingen van de consument geen beperking vormen die noodzakelijkerwijs de mate van vrijheid van een ontwerper beperkt, en dat het feit dat een algemene tendens aan de verwachtingen van de relevante consumenten kan voldoen, niet kan worden beschouwd als een factor die de vrijheid van de ontwerper beperkt, juist omdat die vrijheid de ontwerper in staat stelt nieuwe vormen en nieuwe lijnen te ontdekken of vernieuwend te zijn in het kader van een bestaande tendens. Bijgevolg wordt met ‘eventueel op de markt bestaande verwachtingen’ geen rekening gehouden bij het bepalen van de mate van vrijheid van de ontwerper.33.

In het licht van deze elementen ben ik van mening dat modetrends niet kunnen worden beschouwd als een zodanige beperking van de vrijheid van de ontwerper dat kleine verschillen tussen oudere modellen en een niet-ingeschreven of ingeschreven model kunnen volstaan om te bewerkstelligen dat dat model een andere algemene indruk wekt dan die oudere modellen en dat model dus een ‘eigen karakter’ heeft in de zin van artikel 6 van verordening nr. 6/2002.

Naar aanleiding hiervan breng ik in herinnering dat Mundorama Confort en Stay Design voor de verwijzende rechter van mening lijken te zijn dat de litigieuze modellen geen ‘eigen karakter’ hebben in de zin van artikel 6 van verordening nr. 6/2002, omdat zij zijn gebaseerd op oudere modellen in de catalogi van de leveranciers en slechts op ondergeschikte punten — die verband houden met aanpassing van bijvoorbeeld de zool, veters of gespen — van deze modellen verschillen.

Het Hof heeft in wezen reeds geoordeeld dat een model zelfs in aanmerking kan komen voor bescherming als gemeenschapsmodel als het is samengesteld uit specifieke kenmerken of onderdelen van eerdere modellen, zolang het bij de gebruiker maar een verschillende algemene indruk wekt dan die individueel beschouwde en welbepaalde oudere modellen.34.

Naar mijn mening mag een gemeenschapsmodel dus niet nietig worden verklaard op de enkele grond dat het bestaat uit een beperkte aanpassing van een of meer oudere modellen. Die conclusie is in overeenstemming met de doelstellingen van verordening nr. 6/2002 die ik in punt 42 hierboven heb gememoreerd.

De bevindingen die ik in het vorige deel heb gepresenteerd, brengen mij ertoe de volgende opmerkingen te formuleren met betrekking tot de zaak in het hoofdgeding.

Aan de ene kant betekent het enkele feit dat de verschillen tussen de litigieuze modellen en de oudere modellen in de catalogi van de leveranciers van Deity Shoes (in casu aanpassingselementen met betrekking tot de zool, veters of gespen van de schoen die in de litigieuze modellen zijn verwerkt) op modetrends zijn gebaseerd, niet noodzakelijkerwijs dat aan deze elementen minder belang moet worden gehecht bij de beoordeling van de algemene indruk die deze modellen bij de ‘geïnformeerde gebruiker’ wekken, en dus bij de beoordeling van hun ‘eigen karakter’. Anders dan de technische functie van het voortbrengsel of de wettelijke voorschriften die voor het voortbrengsel kunnen gelden (die tot een zekere standaardisering van het voortbrengsel leiden) moeten modetrends niet worden gezien als een beperking of begrenzing van de vrijheid van de ontwerper. Zoals uit het in punt 47 genoemde voorbeeld van de ‘Mary Jane-ificatie’ van schoenen blijkt, kan het aanbrengen van een gesp op een schoen (soms) een grote rol spelen bij het creëren van een andere algemene indruk en dus bij het toekennen van een ‘eigen karakter’. Evenzo staat het enkele feit dat de litigieuze modellen het resultaat zijn van het aanpassen van oudere modellen niet in de weg aan de bescherming ervan als gemeenschapsmodel en mag dat feit op zichzelf niet tot nietigverklaring leiden.

Of de litigieuze modellen een ‘eigen karakter’ hebben in de zin van artikel 6 van verordening nr. 6/2002 en in aanmerking komen voor bescherming als gemeenschapsmodel hangt er aan de andere kant nog steeds vanaf of de verschillen tussen die modellen en de oudere modellen voldoende opvallen of alleen betrekking hebben op onbelangrijke details — een beoordeling die aan de verwijzende rechter staat. In dat herinner ik er enkel aan dat verordening nr. 6/2002 er niet toe strekt een model als gemeenschapsmodel te beschermen dat, behoudens onbelangrijke verschillen, louter een ‘knip-en-plak-versie’ van een ouder model is en bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt dan zo'n ouder model.