4.5.4 Rechtshandelingen

Vermogensverschuivingen kunnen ook worden gerechtvaardigd door rechtshandelingen. Doorgaans is de rechtshandeling die een vermogensverschuiving rechtvaardigt een overeenkomst. Zoals in paragraaf 4.4.6 bleek, is het wenselijk dat artikel 6:212 alleen betrekking heeft op exclusieve rechtsposities, zoals absolute rechten. Uit het exclusieve karakter van deze rechtspositie volgt dat het gebruik, genot en exploitatie daarvan alleen toekomt aan de rechthebbende. Zonder zijn instemming vormen gebruik, genot en exploitatie door een ander een inbreuk waardoor die ander ongerechtvaardigd wordt verrijkt. Met toestemming van de rechthebbende vormen deze handelingen echter geen onbevoegde inbreuk. Uit het exclusieve karakter van de beschermde rechtspositie volgt dat een rechtshandeling in beginsel een rechtvaardiging vormt voor een inbreuk als de rechthebbende daarmee toestemming geeft voor het gebruik, genot en exploitatie.

Een voorbeeld ter verduidelijking. Stel dat A een boek heeft geschreven. Hij heeft dan het auteursrecht dat hij jegens iedereen kan inroepen; het auteursrecht is een absoluut recht.1 B moet zich daarom in beginsel onthouden van exploitatie van het boek. A en B komen echter overeen dat B het auteursrecht mag uitbaten door het boek uit te geven. Deze overeenkomst vormt dan een rechtvaardiging voor de exploitatie door B. Slechts als A de overeenkomst met B heeft vernietigd, heeft A een vordering uit ongerechtvaardigde verrijking tegen B.