2.7 Conclusie

In het Romeins recht is gepoogd het regres te voorzien van grondslagen. Aanvankelijk is regres enkel toegestaan bij een rechtsverhouding uit societas. Later is het mogelijk om regres op andere rechtsverhoudingen te baseren en dient de door de schuldeiser aan de presterende schuldenaar gecedeerde vordering ook als grondslag voor regres. De uitbreiding van grondslagen is kenmerkend voor de ontwikkeling van het regresrecht. Hierbij is de diversiteit van de casuïstiek een stuwende kracht. Deze ontwikkeling gaat door tot er in de negentiende eeuw bij de grote nationale codificaties een wettelijk regresrecht ontstaat dat voortvloeit uit de hoofdelijkheid.

Uit een rondgang langs verschillende Europese regresregelingen volgt dat twee stelsels zijn te onderscheiden: (I) een hoofdregelstelsel waar de draagplicht voor gelijke delen als uitgangpunt wordt gebruikt en (II) een restregelstelsel dat deze maatstaf als laatste mogelijkheid ziet bij het vaststellen van ieders draagplicht. Voor het bepalen van de omvang van de draagplicht is niet alleen de gebruikte maatstaf van belang, maar ook het ijkpunt waarop de hoofdelijke prestatie wordt gewaardeerd. Verder moet eveneens rekening worden gehouden tegen welke grootheid het regres wordt vastgesteld, een medeschuldenaar of de schuld. In dit licht kan gebruik worden gemaakt van een systeem van relatieve draagplicht of van een systeem van absolute draagplicht. Naast voorgaande opties bestaan er nog verscheidene andere ontwerpmogelijkheden.

Gewoonlijk ontstaat bij hoofdelijke schuldenaren de behoefte aan regres wanneer de interne aansprakelijkheid niet overeenkomt met de externe aansprakelijkheid. In deze zin is het regresrecht een correctiemechanisme. Hierbij heeft de onderlinge rechtsverhouding tussen de hoofdelijke schuldenaren een belangrijke functie. Het is deze rechtsverhouding die in specifieke situaties richting moet geven aan het verdelen van de interne draagplicht.