7.2.1 Hoofddoel van het schadevergoedingsrecht

Het schadevergoedingsrecht vervult binnen het aansprakelijkheidsrecht een belangrijke functie. Temeer als wordt aangenomen dat het belangrijkste doel van het aansprakelijkheidsrecht is gelegen in het rechtens handhaven van aanspraken.1 Denk aan het waarborgen van de aanspraak dat niet onrechtmatig schade wordt toegebracht. Een belangrijke grond voor het aansprakelijkheidsrecht is gelegen in de bescherming van de status quo, in de gedachte dat men met schadevergoeding, een verbod of een bevel primair bescherming beoogt tegen aantasting van zijn rechten.2 Het kan ook gaan om verwezenlijking van een nieuwe toestand waarop het recht aanspraak geeft.3 Het hoofddoel van het schadevergoedingsrecht kan worden omschreven als het zoveel mogelijk bewerkstelligen van de situatie zoals die zou hebben bestaan indien de normschending niet had plaatsgevonden.4 Financiering van herstel en compensatie van resterend nadeel zijn de functies die worden vervuld door vergoeding in geld.5

Het aansprakelijkheidsrecht geeft aan in welk geval men recht heeft op schadevergoeding. Het aansprakelijkheidsrecht draait niet alleen om de verplichting tot het betalen van schadevergoeding in geld wegens het plegen van een onrechtmatige daad. Het aansprakelijkheidsrecht ziet meer in het algemeen op de handhaving van aanspraken door middel van sancties. Het gaat in het aansprakelijkheidsrecht volgens Lindenbergh om 'handhaving door (speciale) preventie in de vorm van nakoming of door (concreet of meer abstract) herstel'.6 Naast de betaling van schadevergoeding in geld kunnen andere sancties worden toegepast, zoals het voor de handhaving van het mededingingsrecht relevante rechterlijk verbod of bevel.7

In het privaatrecht heeft de vraag hoe de betreffende norm optimaal zou kunnen worden gehandhaafd lange tijd minder in de belangstelling gestaan dan in het strafrecht en het bestuursrecht.8 Schadevergoeding is echter altijd de belangrijkste privaatrechtelijke sanctie geweest.9

De rechtsgrond van privaatrechtelijke sancties heeft veelvuldig in de belangstelling gestaan, minder aandacht is echter geschonken aan de mogelijke doelstellingen van privaatrechtelijke sanctionering.10 Van Nispen noemt als mogelijke doelstellingen het voorkomen van dreigend onrecht, het goedmaken van geleden schade, genoegdoening voor de benadeelde, bestraffing van de aansprakelijke persoon, ongedaanmaking van de verrijking van de aansprakelijke persoon en handhaving van rechten.11 Deze doelstellingen van privaatrechtelijke sanctionering spelen ook bij de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht een rol.

Voor wat betreft de schadevergoeding spelen deze doelstellingen eveneens een rol. Naast het doel om de benadeelde zoveel mogelijk in de positie te brengen waarin hij zou hebben verkeerd ingeval de laedens zijn rechtsplichten was nagekomen (in dit geval het mededingingsrecht niet te schenden), zijn er nog enkele andere doeleinden van schadevergoeding te noemen. Zo wijst Lindenbergh, naast de generaalpreventieve werking van het schadevergoedingsrecht als neveneffect, terecht op mogelijke doeleinden als straf, genoegdoening en ongedaanmaking van verrijking.12