3.4.3 Uitleg en transparantiebeginsel

103. Alvorens op hun inhoud te kunnen worden getoetst, dient de inhoud van algemene voorwaarden door middel van uitleg te worden vastgesteld. Uitleg kan de toetsing aan de norm overbodig maken. Voor de uitleg van de algemene voorwaarden hanteert de Nederlandse rechter de Haviltex-norm, waarin de zin die partijen, in de gegeven omstandigheden, over en weer redelijkerwijs aan deze voorwaarden mochten toekennen en hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten bepalend is. 1 De redelijke verwachtingen spelen ook een rol bij de onredelijk bezwarendheidstoets (par. 5.5.4).

Wanneer een beding niet eenduidig is, biedt naar Nederlands recht de Haviltexnorm uitkomst. De uitleg contra-proferentem vormt van oudsher een gezichtspunt binnen Haviltex.2 Bepalend zijn de percepties van partijen gelet op deze omstandigheden en niet de objectief vast te stellen (on)duidelijkheid van het beding. Die aanpak wordt niet losgelaten.3Art. 5 richtlijn beperkt m.i. echter de ruimte om andere (feitelijke) omstandigheden dan de geobjectiveerde gezichtspunten 'de onduidelijkheid van het beding' en 'de noodzaak de consument te beschermen' de doorslag te laten geven. De beperkte rol van de in art. 6:238 lid 2 BW omgezette uitlegregel in de praktijk is overigens te wijten aan de inschakelingsgevoeligheid van die bepaling. Van twijfel over de uitleg van het beding is niet snel sprake.4

Art. 6:238 lid 2 bevat ook een ruime transparantieplicht ten aanzien van consumenten. Deze duidelijkheids- en begrijpelijkheidseis is ruimer dan het voorkomen van twijfel over de betekenis van een beding. Aan de schending van de transparantie-eis in ruime zin is echter geen sanctie gekoppeld. Art. 6:238 lid 2 en art. 6:233 onder a worden in de praktijk ook nooit met elkaar in verband gebracht. De vraag is hoeveel aandacht er is voor een gebrek aan transparantie en begrijpelijkheid in het kader van de onredelijk bezwarendheidstoets (par. 3.6 gaat hier nader op in).5