Einde inhoudsopgave
Intellectuele eigendom in het conflictenrecht (R&P nr. IE1) 2009/3.2.2.a
3.2.2.a <geenverwijzing>Art. 4 lid 1geenverwijzing>: het beginsel van nationale behandeling
mr. S.J. Schaafsma, datum 25-06-2009
- Datum
25-06-2009
- Auteur
mr. S.J. Schaafsma
- JCDI
JCDI:ADS462845:1
- Vakgebied(en)
Intellectuele-eigendomsrecht / Algemeen
Internationaal privaatrecht / Conflictenrecht
Voetnoten
Voetnoten
Potu 1914, p. 47.
Preciezer gezegd: men bevestigde de eerdere conflictenrechtelijke keuze van de Berner verdragsopstellers.
Pillet 1903, p. 550. Niet zonder rancune merkte Pillet later over de in Berlijn herziene conventie op: 'La Convention est allée là contre la théorie et contre la raison; on ne s'étonnera pas de voir son oeuvre donner lieu á des difficultés assez sérieuses.' (Pillet 1924, p. 78).
Bureau de l'Union, DdA 1910, p. 4.
Actes BC 1908, p. 236 (Rapport de la Commission).
Actes BC 1908, p. 160, en ook p. 162 (Procès-verbaux, toespraak gedelegeerde Osterrieth namens gastland Duitsland); zie ook Actes BC 1908, p. 200 (voorstel Frankrijk).
Tijdens de latere conferenties van Bern (1914), Rome (1928), Brussel (1948) en Stockholm (1967) stond het beginsel van nationale behandeling niet meer ter discussie, en werd ook niet meer gedebateerd over zijn conflictenrechtelijke gehalte. Toch is duidelijk dat de verdragsopstellers van de Stockholmse conferentie van 1967 onderkenden dat het beginsel van nationale behandeling een conflictregel bevat: zo ontwierpen zij art. 14bis lid 2 onder a en zagen zij die bepaling uitdrukkelijk als een bevestiging van de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling (zie hierover nader par. 7.2.2 onder (c)(ii); Ulmer 1977, p. 499). Daarnaast is ook duidelijk hoe een spilfiguur van de Stockholmse conferentie er over dacht: de voorzitter van het Main Committee I (over de inhoudelijke bepalingen van de conventie), Ulmer, onderkende expliciet de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling (zie noot 42 van hoofdstuk 5). Tijdens de meest recente conferentie, die werd gehouden te Parijs in 1971, is het beginsel van nationale behandeling onbesproken gebleven; deze conferentie betrof de slotbepalingen van de conventie en de positie van ontwikkelingslanden, en liet de materiële bepalingen van de conventie onaangeroerd; zie ook Actes BC 1971, p. 168 (General Report, nr. 19).
De officiële Nederlandse vertaling in Stb. 1912, 323 luidt als volgt: 'De auteurs tot een der landen van het Verbond behoorende, genieten in de landen, die niet het land van herkomst van het werk zijn, voor hunne werken, hetzij niet openbaar gemaakt, hetzij voor het eerst openbaar gemaakt in een der Verbondslanden, de rechten, welke de onderscheiden wetten thans verleenen of in den vervolge aan nationalen verleenen zullen, alsmede de rechten, bijzonderlijk verleend door dit verdrag?'
258. Triomf beginsel van nationale behandeling. Met de keuze voor het onafhankelijkheidsbeginsel triomfeerde in Berlijn het beginsel van nationale behandeling in zijn dubbele betekenis: een triomf voor zijn conflictregel en voor zijn nondiscriminatiebeginsel. Immers, alle aanvallen had het weerstaan. Op vreemdelingenrechtelijk vlak was zijn non-discriminatiebeginsel aangevallen door voorstellen voor ruime materiële-reciprociteitsuitzonderingen. En op conflictenrechtelijk vlak was zijn conflictregel aangevallen door voorstellen voor een `statut person-nel'. Maar al deze aanvallen waren mislukt — Berlijn voerde het onafhankelijkheidsbeginsel in. In de woorden van Potu:
"Ces considérations d'ordre théorique et surtout pratique firent écarter le système du statut personnel ainsi que les propositions de ceux qui, tout en adoptant le système territorial de l'indépendance des droits, voulaient le `tempéree en faisant intervenir la loi du pays d'origine pour exiger que les ceuvres unionistes fussent protégées dans ce pays." 1
259. Zo koos men, voor de tweede keer in de geschiedenis van de conventie, voor de conflictregel van de wet van het land van import, voor het `régime territorial', dat ligt besloten in het beginsel van nationale behandeling.2 Dit was het ultieme ongelijk van Pillet, de fanatieke lex originis-pleitbezorger die enkele jaren eerder het beginsel van nationale behandeling nog had omschreven als een "construction arbitraire bientôt destinée à disparaitre." 3 Dit was de vervolmaking van het beginsel van nationale behandeling — een belangrijke stap in de ontwikkeling van het internationale auteursrecht, een stap die werd gezien als een rijpe oplossing:
"(...) on a adopté une solution devenue l'application du traitement national l'auteur unioniste (sauf pour la durée), quel que soit le traitement accordée dans le pays d'origine." 4
260. Art 4 lid 1. In het eerste lid van artikel 4 werd, met een aantal kleine aanpassingen, het ongewijzigde uitgangspunt van de Berner Conventie gestipuleerd, dus: nationale behandeling en daarmee (mede) de toepasselijkheid van de wet van het land van import.5 Zoals de Duitse gedelegeerde Osterrieth het uitdrukte: "le système du traitement national, qui impliquait l'application pure et simple de la loi territoriale." 6 Naast de traitement national kreeg ook de traitement unioniste (het ius conventionis) een eigen vermelding in het eerste lid. Zo kwam artikel 4 lid 1 van de Berlijnse versie dan als volgt te luiden (en deze bepaling is — op een enkel ondergeschikt punt na — gelijk aan het huidige artikel 5 lid 17):
"Les auteurs ressortissant à l'un des pays de l'Union jouissent, dans les pays autres que le pays d'origine de l'ceuvre, pour leurs ceuvres, soit non publiées, soit publiées pour la première fois dans un pays de l'Union, des droits que les lois respectives accordent actuellement ou accorderont par la suite aux nationaux, ainsi que des droits spécialement accordés par la presente Convention." 8