6.3.3 Ontwikkelingen in het civiele en administratieve recht die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de wet relative aux droits des malades et à la qualité du système de santé

Ten aanzien van bepaalde schadeoorzaken werden zowel in het civiele als in het administratieve recht de klassieke concepten van aansprakelijkheid gaandeweg versoepeld met het oog op de verbetering van de compensatie van slachtoffers van medische ongevallen.1 Zo ontstonden aan het einde van de twintigste eeuw steeds meer aansprakelijkheden waarvoor schuld niet vereist was, zoals ten aanzien van schade ten gevolge van verplichte vaccinaties, gedoneerd bloed, biomedisch onderzoek en defecte medische producten.2 Deze ontwikkeling van het medische aansprakelijkheidsrecht, waarbij in het kader van de bescherming van slachtoffers schuldaansprakelijkheden plaatsmaakten voor risicoaansprakelijkheden, volgde een meer algemene ontwikkeling in het Franse aansprakelijkheidsrecht die was

ingezet door de industriële revolutie.3 De industrialisatie van de maatschappij en de ontwikkeling van nieuwe machines creëerden nieuwe risico’s op ongevallen.4 Schuldaansprakelijkheden bleken in deze nieuwe situatie moeilijkheden op te leveren voor gelaedeerden vanwege de moeilijkheden die gepaard gingen met het bewijs van schuld van de laedens.5 Om de vergoeding van dergelijke schade te bevorderen, werd de interpretatie van de bepalingen van de Code Civil verruimd en lieten rechters zich steeds minder leiden door het vereiste van schuld.6 De arresten Teffaine en Jand’heur die betrekking hebben op de aansprakelijkheid voor zaken zijn hier een voorbeeld van.7 Deze ontwikkeling werd mogelijk gemaakt door de totstandkoming van een systeem van verzekeringen.8

De ontwikkeling van het aansprakelijkheidsrecht waarbij risicoaansprakelijkheden een steeds prominentere rol vervulden, leidde tot groeiende bezorgdheid.9 In de medische context begon deze ontwikkeling op weerstand te stuiten.10 Hoewel het zeer gunstig was voor patiënten, vergrootte het de last van hulpverleners en hun verzekeraars, hetgeen aanleiding gaf tot ernstige kritiek van de medische gemeenschap en verzekeringsmaatschappijen.11 Dit leidde tot voortdurende premieverhogingen en de beëindiging van contracten met hulpverleners door enkele verzekeraars vanaf het einde van de jaren 90.12 De Perruche zaak uit 2000, waarin het Cour de Cassation schadevergoeding toekende voor wrongful life, werd gezien als de meest extreme verschijningsvorm van de ontstane compensatiecultuur.13 Een ingrijpen van de wetgever werd steeds dringender bevonden;14 niet alleen om de compensatie van slachtoffers van medische schade te reguleren, maar ook om het civiele en administratieve recht op dit vlak te uniformeren.15

Een langdurige roep om verandering leidde uiteindelijk, nadat ruim 20 wetsvoorstellen de revue hadden gepasseerd, tot de introductie van een voor privaat- en publiekrecht gemeenschappelijk regelkader in 2002: de wet relative aux droits des maladies et à la qualité du système de santé . Deze wet werd zoals gezegd ingevoegd in de CSP.16