10.4.2.2.2 Relatie met het recht op rechtsbijstand

De betekenis van de cautie voor de toetsing van een klacht over schending van het recht tegen gedwongen zelfbelasting, sluit aan op die van het recht op bijstand van een advocaat, in die zin, dat beide de verklaringsvrijheid waarborgen. Er lijkt sprake van communicerende vaten. De verdachte die zichzelf belast nadat hij door de autoriteiten of een advocaat (tijdig) op het zwijgrecht is gewezen, zal zich mogelijk niet of althans (veel) minder snel met succes kunnen stellen dat het recht tegen gedwongen zelfbelasting is geschonden. Uiteraard geldt ook hier dat de omstandigheden een rol spelen, waaronder de mate van dwang die op de verdachte is uitgeoefend.

Ik wijs in dit verband op de zaak John Murray. Daarin had klager pas 48 uur na zijn detentie toegang tot een advocaat gekregen. Omdat de politie hem wel op zijn zwijgrecht had gewezen en hij dat recht ook had begrepen, meent het Hof dat niet was vereist dat hij van aanvang af toegang had tot een advocaat. Het trekken van bewijsconclusies uit zijn zwijgen was mede hierom niet oneerlijk of onredelijk.1 Omgekeerd kan uit Brusco worden afgeleid dat de verplichting van de (verhorende) autoriteiten om een verdachte de cautie te geven, mogelijk vervalt zodra hij wordt bijgestaan door een advocaat, althans dat het EHRM dan minder zwaar aan een cautieverzuim tilt.2