9.5 Conclusie

Wie in de precontractuele fase onderhandelingen afbreekt in het stadium waarin dat niet meer eenzijdig vrij staat, kan, de bijzondere omstandigheden genoemd in het arrest De Ruijterij/MBO daargelaten, in beginsel worden verplicht tot ofwel dooronderhandelen, ofwel tot vergoeding van de door de wederpartij geleden schade. Is sprake van totstandkomingsvertrouwen dan dient een keuze te worden gemaakt tussen het positieve of het negatieve contractsbelang. Is sprake van "andere omstandigheden" die maken dat het afbreken van de onderhandelingen naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, dan kan slechts aanspraak worden gemaakt op vergoeding van het negatief contractsbelang. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om, indien voormeld stadium nog niet is ingetreden, vergoeding te vorderen van de eventueel gemaakte onderhandelingskosten voor zover die uitstijgen boven hetgeen aan investeringen naar verkeersopvatting mag worden verwacht. Is een vordering tot dooronderhandelen zinloos, bijv. omdat inmiddels al met een derde is gecontracteerd, dan rest in beginsel nog slechts een vordering tot schadevergoeding. Kiest de teleurgestelde partij voor een vordering tot dooronderhandelen, dan is onder omstandigheden denkbaar dat de partij die de onderhandelingen heeft afgebroken veroordeeld wordt tot het sluiten van de overeenkomst over de totstandkoming waarvan werd onderhandeld. Kiest de teleurgestelde partij voor een vordering tot schadevergoeding en valt de geleden schade niet exact vast te stellen, hetgeen bijv. bij bedrijfsovernames het geval kan zijn, dan zal de schade ex aequo et bono vastgesteld dienen te worden.