5.2.4 Conclusies

In zowel het fiscale toezicht als het nalevingstoezicht bestaat het recht op bijstand en vertegenwoordiging. Dat recht vindt veelal plaats op basis van vertrouwen. De toezichthouder en de inspecteur kunnen in beginsel in het verkeer met de vertegenwoordiger er vanuit gaan dat hij binnen de uitoefening van de taak ook bevoegd is. De reikwijdte van die vertegenwoordigingsbevoegd heid kan verschillen. Vanwege het vertrouwen dat de toezichthouder en de inspecteur ontlenen aan het optreden van de vertegenwoordiger, zonder daarbij de machtiging te raadplegen, komt de reikwijdte van zijn vertegenwoordigingsbevoegheid veelal niet vast te staan. De vertegenwoordigde gaat er vanuit dat de vertegenwoordiging plaatsvindt in het kader van de taakuitoefening van de betreffende toezichthouder of inspecteur en niet verder strekt. De gegevens en inlichtingen van een gemachtigde of vertegenwoordiger die de inspecteur krijgt zijn te kwalificeren als exclusief fiscaal, tenzij een verderstrekkende reikwijdte is vastgesteld.

De inspecteur en toezichthouder kunnen beiden een vertegenwoordiger weigeren. Die weigering van de vertegenwoordiger geldt alleen tegenover dat bestuursorgaan.

In het optreden als vertegenwoordiger kan sprake zijn van conflicterende belangen. Bij zaakwaarneming kan dat erin resulteren dat de inspecteur en/of toezichthouder de vertegenwoordiger moet weigeren of gegevens niet verder kan verstrekken voor ander (toezichts)doelen.

Het recht op bijstand en vertegenwoordiging kan beperkt worden met een persoonlijke verschijnings- en nakomingsplicht. Deze inperking is alleen mogelijk indien en voorzover dat wettelijk is bepaald. In het fiscale toezicht kan een belastingplichtige verplicht worden om ten kantore te verschijnen. Het verstrekken van gegevens en inlichtingen kan dan vervolgens, ter keuze van de inspecteur, mondeling geschieden. In het nalevingstoezicht kan slechts in zeer uitzonderlijke situaties een toezichthouder vorderen een burger persoonlijk te verschijnen. Bovendien is de toezichthouder beperkt in zijn keuze inlichtingen te vorderen.

De reikwijdte van de vertegenwoordiging, waaronder zaakwaarneming) is situatieafhankelijk en gaat gepaard met een strikte doelbinding.