2.2.1 Wat eraan vooraf ging

Op 25 maart 1957 hebben zes Europese landen, België, West-Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland, de EEG opgericht. Het EEG-verdrag, ook wel het ‘Verdrag van Rome’ genoemd, dat op 1 januari 1958 in werking is getreden had als doel het creëren van een gemeenschappelijke of interne markt door het mogelijk maken van een vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal en het waarborgen dat de mededinging die door deze gemeenschappelijke markt ontstaat niet wordt vervalst door maatregelen van fiscale of andere aard.1 Om dit doel te bereiken was harmonisatie van de omzetbelasting in de verschillende lidstaten noodzakelijk. Handhaving van de verschillen in de omzetbelastingstelsels van de lidstaten werd om de volgende redenen onwenselijk geacht:

In art. 99, eerste alinea EEG-verdrag werd de Europese Commissie daarom de opdracht gegeven te onderzoeken op welke wijze de wetgevingen van de verschillende lidstaten met betrekking tot de omzetbelasting in het belang van de gemeenschappelijke markt konden worden geharmoniseerd.

De Europese Commissie heeft zich met verve van die taak gekweten. In 1959 heeft de Europese Commissie de ‘Werkgroep Nr. 1’, bestaande uit medewerkers van de Europese Commissie en ambtenaren van de zes lidstaten, ingesteld die onderzoek moest doen naar de harmonisatie van de omzetbelasting binnen de EEG. Deze werkgroep heeft in 1960 drie subgroepen ingesteld: A, B en C. Subgroep A was belast met het onderzoek naar de fysieke controles aan de grenzen.3 Subgroepen B en C hadden tot taak de diverse omzetbelastingsystemen in kaart te brengen.4 De bevindingen van deze werkgroepen zijn neergelegd in het zogenoemde ‘ABC-rapport’. Volgens het ABC-rapport voldoet een btw het meest5 aan de vier criteria voor een ideale omzetbelasting:

Daarnaast heeft de Europese Commissie een Fiscaal en Financieel Comité (FFC) samengesteld dat bestond uit wetenschappers afkomstig uit de zes lidstaten. Het FFC heeft onderzoek verricht op het gebied van belemmeringen van de gemeenschappelijke markt door de verschillen in de financiën van de lidstaten, waaronder de werking en de effecten van de verschillende belastingsystemen. De bevindingen van het FFC zijn opgenomen in het FFC-rapport dat naar de voorzitter van het FFC, Fritz Neumark, ook wel het ‘Neumark-rapport’ wordt genoemd. Hoewel dit rapport qua opzet aanzienlijk verschilt met het ABC-rapport, is ook hierin te lezen dat de invoering van een btw de voorkeur verdient.10 In het FFC-rapport wordt een stapsgewijze harmonisatie van de btw geadviseerd. De eerste stap is het bereiken van overeenstemming over de fundamentele principes die dienen als basis voor de btw die de lidstaten willen invoeren na de afschaffing van de omzetbelasting volgens het cumulatief cascadestelsel in de betreffende lidstaten. De tweede harmonisatiestap is het harmoniseren van de tarieven, vrijstellingen etc.11 Uit de Eerste en Tweede Richtlijn blijkt dat dit advies van het FFC ter harte is genomen.