8.2.2 Het Rijksmeerjarenprogramma en het provinciaal meerjarenprogramma

De Minister van EZ stelt ten behoeve van het gebiedsgerichte beleid een rijksmeerjarenprogramma (hierna: RMJP) vast. Dit gebeurt met inachtneming van structuurvisies (als bedoeld in artikel 2.3 Wro) en beleidsnota’s die in de Tweede Kamer zijn behandeld.1 Het eerste rijksmeerjarenprogramma is op 1 januari 2007 van start gegaan en bestrijkt een tijdvak van zeven kalenderjaren.2 De Minister van EZ is verplicht om bij de vaststelling van een RMJP gedeputeerde staten en de besturen en/of organisaties van gemeenten en waterschappen te betrekken ‘die dat aangaat’.3 Het is onduidelijk wanneer daar sprake van is.4 Bij de uitwerking van het RMJP is het verplicht om structuurvisies in acht te nemen. Een structuurvisie is een indicatief Wro-instrument dat is bedoeld om de hoofdlijnen van de ruimtelijke ontwikkeling in een bepaald gebied vast te leggen.5 In een RMJP moeten in ieder geval ‘de te bereiken doelen van het gebiedsgerichte beleid voor het tijdvak waarop het betrekking heeft, in concrete, meetbare termen’ worden opgenomen.6

Provinciale Staten stellen ten behoeve van de uitvoering van het gebiedsgerichte beleid een provinciaal meerjarenprogramma (hierna: PMJP) op. Provinciale staten kunnen deze bevoegdheid overdragen aan gedeputeerde staten.7 Bij het vaststellen van een PMJP moeten structuurvisies in de zin van artikel 2.2 Wro ‘in acht worden genomen’.8 Het is op basis van de wet verplicht om een aantal zaken in het PMJP op te nemen. In de eerste plaats een overzicht van de (mogelijke) provinciale bijdrage aan de realisering van de landelijke doelstellingen van het gebiedsgerichte beleid in concreet meetbare termen. In de tweede plaats een zo nauwkeurig mogelijke raming van kosten, de benodigde middelen van het Rijk, en voor zover van toepassing, de beschikbare middelen van de provincie, Europese Unie, gemeenten, waterschappen en van private partijen. In een PMJP moet ook worden omschreven op welke wijze de voortgang van de uitvoering van de te bereiken doelstellingen worden bewaakt en geëvalueerd.9

Het aanvangstijdstip en de looptijd van de PMJP’s zijn gelijk aan die van het RMJP.10 Gedeputeerde Staten en besturen van gemeenten en waterschappen ‘die dat aangaat’ moeten bij de voorbereiding van een PMJP worden betrokken.11 Het is onduidelijk wanneer en op welke manier dit moet gebeuren. In de memorie van toelichting wordt uitgegaan van een systeem waarin het kabinet zich beperkt tot het vaststellen van kaders en beleid op hoofdlijnen. De decentrale overheden zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid.12 Het is verplicht om in een PMJP een overzicht op te nemen van de bijdrage die de provincie kan leveren aan het realiseren van de rijksdoelstellingen van het gebiedsgerichte beleid. De ruimte voor het voeren van een eigen provinciaal beleid is beperkt, aangezien het natuurbeleid in het RMJP grotendeels is uitgewerkt. Dit kan worden geïllustreerd aan de hand van het volgende voorbeeld:

Het RMJP is hoofdzakelijk gebaseerd op de inhoud van de Nota Ruimte15 en de Agenda Vitaal platteland. De Agenda Vitaal platteland bevat niet alleen de belangrijkste beleidsthema’s, maar ook kwantitatieve doelstellingen.16 ‘Meer natuur’ is een belangrijk thema. In de Nota Ruimte worden de benodigde ruimtelijke kaders geschetst.17 In de praktijk stemt de inhoud van de PMJP’s overeen met de inhoud van het RMJP. De PMJP’s ’ vormen de uitwerking van de landelijke doelstellingen van het gebiedsgerichte beleid.18