14.2.2 Vereisten aan het hoofdrecht

572. Aan het subjectieve recht dat als hoofdrecht voor een afhankelijk recht dient, worden nauwelijks vereisten gesteld. Voor afhankelijke zekerheidsrechten is het bijvoorbeeld niet nodig dat het hoofdrecht overdraagbaar is; ook voor een niet-overdraagbare vordering kunnen afhankelijke zekerheidsrechten worden gevestigd.1 Ook is het voor het in het leven roepen van afhankelijke zekerheidsrechten niet nodig dat de vordering waarvoor dat gebeurt, opeisbaar of onvoorwaardelijk is.2 Het is zelfs niet nodig dat de vordering afdwingbaar is. Aangenomen wordt namelijk dat het mogelijk is om afhankelijke zekerheidsrechten in het leven te roepen voor een natuurlijke verbintenis.3 Ten slotte is het voor de afhankelijke zekerheidsrechten niet nodig dat de vordering waarvoor deze in het leven worden geroepen reeds bestaat. Ook toekomstige vorderingen kunnen als hoofdrecht dienen (zie art. 3:231 lid 1 en 7:851 lid 2 BW). De mogelijkheid om afhankelijke zekerheidsrechten te verbinden aan meerdere, toekomstige, generiek omschreven vorderingen, heeft in de literatuur aanleiding gegeven tot nogal wat hoofdbrekens ten aanzien van het automatisch overgaan (zie paragraaf 14.3.7) en tenietgaan van deze afhankelijke rechten.4 De enige beperking die wordt gesteld aan de (toekomstige) vorderingen waarvoor afhankelijke zekerheidsrechten in het leven worden geroepen, is dat deze voldoende bepaalbaar zijn (art. 3:231 lid 2 en art. 7:851 lid 2 BW).5 Voldoende is daarvoor dat vastgesteld kan worden voor welke vordering(en) een afhankelijk zekerheidsrecht in het leven is geroepen zodra wordt overgegaan tot executie.6 In de jurisprudentie worden hier geen hoge eisen aan gesteld.7 De uitlegmaatstaven die daarbij gelden, bespreek ik in paragraaf 14.3.2.

573. Voor afhankelijke genotsrechten gelden geen andere restricties aan de hoofdrechten waarvan zij afhankelijk zijn dan die uit hun wettelijke bepalingen volgen. Deze bepalingen worden daarnaast doorgaans soepel ingevuld. Zo stelt art. 5:70 lid 1 BW dat een recht van erfdienstbaarheid ‘ten behoeve van een andere onroerende zaak’ wordt gevestigd. Anders dan onder het oude recht is daarvoor niet meer vereist dat het recht van erfdienstbaarheid van objectief nut voor het heersende erf moet zijn.8 Ook is de eis dat de erven dichtbij elkaar moeten liggen verlaten.9 Bij contractuele mandeligheid vereist art. 5:60 BW dat een zaak tot gemeenschappelijk nut van meerdere erven wordt bestempeld. Partijen zijn tot op zekere hoogte echter vrij om dit vereiste subjectief in te vullen.10 Ook naburigheid is bij contractuele mandeligheid niet vereist.11 Slechts bij het afhankelijke opstalrecht lijkt het erop dat naburigheid zit ‘ingebakken’, omdat art. 5:101 lid 2 BW ervan uitgaat dat het hoofdrecht waarvan het opstalrecht afhankelijk is, betrekking heeft op de zaak die in opstal wordt gegeven.12