3.2 De feiten

Aleksandr Kogan, neuropsycholoog aan Cambridge University en eigenaar van het bedrijf Global Science Research, ontwikkelde in 2013 de persoonlijkheidsquiz This Is Your Digital Life. Aan de 320.000 Facebookgebruikers die deelnamen aan de quiz werd verteld dat de quizresultaten uitsluitend zouden worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Toegang tot de quiz vereiste inloggegevens voor Facebook. Dit gaf Kogan toegang tot gegevens van de quizdeelnemer. Afhankelijk van de privacy-instellingen betroffen deze gegevens hun publieke profiel (inclusief naam, geslacht, geboortedatum en woonplaats), foto’s waarin zij waren getagged, berichten op hun tijdlijn, paginalikes, vriendenlijst en e-mailadres.

Kogan verzamelde de gegevens via de API2 van Facebook. Door het API-design kon Kogan ook gegevens verzamelen van 87 miljoen Facebookvrienden van de quizdeelnemers, waaronder 90.000 Neder­landers.3 Het platformbeleid van Facebook stond destijds (juni 2014 - april 2015) toe dat de app by default ook gegevens van Facebookvrienden kon verzamelen, tenzij Facebookgebruikers in hun privacy-instellingen hadden aangegeven dat hun gegevens niet op dergelijke wijze konden worden verzameld.4 Afhankelijk van de privacy-instellingen, kon Kogan de volgende gegevens verzamelen van de Facebook-vriend van de quizdeelnemer: zijn publieke profiel (inclusief naam, geslacht, geboortedatum en woonplaats), foto’s waarin hij is getagged en pagina-likes.

In opdracht van CA ontwikkelde Kogan, met behulp van de quizresultaten en Facebookgegevens van de quizdeelnemers, persoonlijkheidsprofielen.5 Daarnaast creëerde Kogan, op basis van de verzamelde Facebookgegevens van zowel de quizdeelnemers als van hun Facebookvrienden, 30 miljoen stemprofielen van Amerikaanse stemmers. De persoonlijkheidsprofielen werden vervolgens gecombineerd met deze stemprofielen om psychologische patronen te ontdekken bij Amerikaanse stemmers. Hierdoor konden de stemmers gericht worden benaderd met politieke advertenties tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016, zodat hun stemgedrag kon worden beïnvloed. Er werden door Kogan ook gegevens verzameld van ongeveer 1 miljoen Britten. In hoeverre gegevens van Britse stemmers zijn gebruikt voor gerichte advertenties bij het Brexit-referendum is echter nog onduidelijk.6 Zuckerberg beweert dat er geen aanwijzingen zijn dat Kogan gegevens van Europese gebruikers deelde met CA.7 De gevolgen voor de 90.000 Nederlandse Facebookgebruikers zijn vooralsnog onbekend.