8.4.4 Rechtmatige daad (ongerechtvaardigde verrijking, onverschuldigde betaling en zaakwaarneming)

Naar mijn mening zal de onrechtmatige daad als juridische grondslag voor een aansprakelijkheidstelling in verband met ongelegitimeerd afgebroken onderhandelingen in verreweg de meeste gevallen een afdoende grondslag vormen. Toch kan niet worden ontkend dat er situaties denkbaar zijn waarin het afbreken van de onderhandelingen niet als een handelen kwalificeert dat in strijd is met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, maar dat wel heeft geleid tot bijv. een vermogensverschuiving tussen de onderhandelende partijen die rechtens zou moeten worden hersteld omdat dit resultaat als onredelijk wordt ervaren. In dergelijke situaties is het m.i. evenmin als bij de typische gevallen van aansprakelijkheid wegens ongelegitimeerd afgebroken onderhandelingen noodzakelijk om toevlucht te zoeken tot alternatieve grondslagen van aansprakelijkheid zoals het hiervoor reeds ter sprake gekomen leerstuk van de redelijkheid en billijkheid als eventuele zelfstandige bron van verbintenissen. Ook hier meen ik namelijk dat het privaatrecht al over een prima instrumentarium beschikt waarmee de praktijk in voorkomend geval uit de voeten kan. Ik heb het dan met name over het leerstuk van de ongerechtvaardigde verrijking, maar ook over de onverschuldigde betaling. Zaakwaarneming zie ik, hoewel ik dit leerstuk wel even kort de revue zal laten passeren, in beginsel niet als een realistische grondslag in het kader van het onderhavige leerstuk.