39.5 Kan de omgekeerde toets succesvol zijn?

Op dit punt aangekomen komt de hamvraag:1 sluit de medewerker de melding of blijft zij of hij de volledige situatie van Daisy beschouwen? Zo nee, dan is daarmee de gehele gestelde meerwaarde van de Omgekeerde toets, maar ook van de integrale benadering in het sociaal domein, mislukt. In ieder geval bij Daisy.

De medewerker zal, omdat alle gegevens2 over haar situatie die nodig zijn voor het gesprek zijn verzameld, ook weten wat haar inkomenspositie is en wat daarvan de oorsprong is. Wellicht staat dit op gespannen voet met de privacyregelgeving, anderzijds biedt de Awb de mogelijkheid om die gegevens omdat deze relevant zijn voor de aanvraag in de brede zin van het woord, te vergaren. De medewerker zal geschoold genoeg moeten zijn om in ieder geval in te schatten of het toekennen van de maatwerkvoorziening Beschermd Wonen in de vorm van een PGB gevolgen zal kunnen hebben voor de Participatiewetuitkering van Daisy. In dit geval zal de medewerker moeten vragen op welke wijze Daisy de indicatie wil verzilveren en haar er in ieder geval op wijzen dat dit zou kunnen betekenen dat haar uitkering naar beneden toe wordt bijgesteld. Beter zou het nog zijn als hij meteen aan de slag gaat en beziet of artikel 18 lid 1 Pw soelaas zou kunnen bieden omdat het effect dat Daisy, maar ook de gemeente, wil bereiken, te weten op weg naar zelfstandig wonen eerst tijdelijk beschermd wonen, gefrustreerd kan gaan worden door wetten en praktische bezwaren.3 Een praktisch bezwaar kan zijn, dat ook de auteurs van het Casusboek Omgekeerde toets4 signaleren, dat binnen de gemeente diverse afdelingen onvoldoende samenwerken. Bijvoorbeeld omdat het ondeelbare budget ‘sociaal domein’ binnen gemeenten wordt opgedeeld en iedere wethouder en ieder afdelingshoofd zich verantwoordelijk voelt voor het toebedeelde budget, aldus de auteurs van de Omgekeerde toets. Daarnaast wordt door hen gewezen op het mensbeeld dat aan de verschillende wetten ten grondslag ligt.5 Ook kan er een Intergemeentelijke Sociale Dienst zijn met eigen regels en bevoegdheden.

De auteurs van het Casusboek Omgekeerde toets beschrijven dat problemen binnen het ene domein soms in het andere domein opgelost kunnen wor- den. Andersom is ook mogelijk, zo blijkt uit de casus van Daisy. Wil de omgekeerde toets effectief zijn dan betekent dit dat de medewerker een ervaren persoon zal moeten zijn met een brede blik, veel kennis en empathisch vermogen. Uit onderzoek dat in het kader van de Kanteling6 is uitgevoerd,7 komt naar voren dat dit inderdaad een van de voorwaarden is om de Wmo 2015 tot een succes te maken. Burgerhout-Van der Zwaan8 bestudeerde een gemeente die de Kanteling als pilot had ingevoerd. De wettelijke opdracht tot het bieden van maatwerk is een lastige opdracht in een (gemeentelijke) bureaucratie.9 Zij schrijft dat om succesvol te zijn een professional nodig is die de ruimte heeft om er daadwerkelijk te zijn voor de burger en die niet beperkt wordt door bijvoorbeeld smalle taakopvattingen of normtijden. Een open systeem en vertrouwen zijn voorwaarden. Of dat überhaupt tussen burger en overheid mogelijk is, kan ook nog onderwerp van discussie vormen.10